نمادپردازی عرفانی در رسالة «التوهم» حارث محاسبی
کلمات کلیدی:
نماد عرفانی, رساله التوهم, سیر من الخلق الی الحق, یقظه و انتباه, تزکیة نفسچکیده
بخش عظیمی از آثار مکتوب و غیرمکتوب و از جمله متون عرفانی، به شکلها و بیانهای گوناگون، روایتگر گرایش فطری و ناخودآگاه و خودآگاه انسان به سمت و سوی کمال است. معراجنامهها و از آن جمله التوهم، نوشتة حارث محاسبی، از برجستهترین نمونه¬های این مجموعة بسیار غنی و پویا است. این اثر، روایتگر سیر استکمالی نویسنده در قوس صعودی کمال با بیانی سمبلیک و نمادین است که درک و رمزگشایی آن برای دریافت پیام نویسنده اهمیت بسیار دارد بلکه ضروری است. از این رو هدف از این پژوهش بررسی این اثر از دیدگاه نمادپردازی عرفانی است. مقالة حاضر، رسالة التوهم را با توجه به مراحل تبیینشدة سیر من الخلق الی الحق بررسی کرده و به این نتیجه رسیده است که در این اثر، سه مرحلة مشخص و برجستة عرفانی را میتوان یافت که عبارتند از: یقظه و انتباه، تزکیة نفس و دیدار با خداوند. این سه مرحله، هریک با مفاهیم و موتیفهای نمادین و تکرارشوندهای توصیف شدهاند که ارتباطی مستقیم با درونمایة اثر دارد.
دانلودها
مراجع
1. Hasanzadeh Karimabad D. The four journeys in Islamic mysticism. Hekmat-e Erfani. 2011;1(2):9-39.
2. Telmasani Aa-DS. Sharh-e Manazil al-Sa'irin. Qom: Bidar; 1992.
3. Qaysari DiM. Rasa'il-e Qaysari. 2nd ed. Tehran: Institute for Research in Philosophy and Wisdom of Iran; 2002.
4. Attar Nishaburi MiI. Tazkirat al-Awliya. 13th ed. Estelami M, editor. Tehran: Zavvar; 2003.
5. Muqabalah J. Tajalliyat al-Isra' wa al-Mi'raj fi al-Nathr al-Arabi. Amman: Dar Azminah; 2002.
6. Bahmani K, Salahi Moghaddam S. Return to the center in al-Tawahhum of Harith al-Muhasibi. Journal of the Iranian Association of Arabic Language and Literature. 2015(35):79-100.
7. Bahmani K, Salahi Moghaddam S. A comparison of Arda Viraf Nameh and al-Tawahhum of Harith al-Muhasibi. Comparative Literature Research. 2017;5(2):23-47.
8. Dehbashi M, Mirbagheri Fard SAA. History of Sufism. 2nd ed. Tehran: SAMT; 2007.
9. Hojviri AAiO. Kashf al-Mahjub. 9th ed. Abedi M, editor. Tehran: Soroush; 2014.
10. Qushayri Aa-KiH. Al-Risalah al-Qushayriyyah. 8th ed. Osmani AA, Foruzanfar Ba-Z, editors. Tehran: Scientific and Cultural Publications; 2004.
11. Khargushi ASdAa-MiM. Tahdhib al-Asrar fi Usul al-Tasawwuf. Imam SMA, editor. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah; 2006.
12. Mostamli Bukhari AIIiiM. Sharh al-Ta'arruf li-Madhhab al-Tasawwuf. Rowshan M, editor. Tehran: Asatir; 1984.
13. Pournamdarian T. Symbol and Symbolic Stories. 6th ed. Tehran: Scientific and Cultural Publications; 2007.
14. Chevalier J, Gheerbrant A. Dictionary of Symbols. Fazayeli S, editor. Tehran: Jeyhun; 2003.
15. Al-Muhasibi H. Al-Ri'ayah li-Huquq Allah. 5th ed. Sa'id K, editor: Al-Maktabah al-Tawfiqiyyah.
16. Al-Muhasibi H. Al-Tawahhum. Al-Khasht MU, editor. Cairo: Maktabat al-Qur'an; 2007.
17. Razi Na-D. Mirsad al-Ibad. 13th ed. Riyahi MA, editor. Tehran: Scientific and Cultural Publications; 2008.
18. Al-Muhasibi H. Al-Ba'th wa al-Nushur. Ridwan MI, editor. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah; 1985.
19. Ferdowsi A. Shahnameh. Farshadmehr N, editor. Tehran: Mohammad; 1999.
20. Yahaghi MJ. Dictionary of Myths and Tales in Persian Literature. Tehran: Farhang-e Moaser; 2007.
21. Hall J. Illustrated Dictionary of Symbols in Eastern and Western Art. 3rd ed. Behzadi R, editor. Tehran: Farhang-e Moaser; 2008.
22. Al-Muhasibi H. Adab al-Nufus. 2nd ed. Ata Aa-QA, editor. Beirut: Mu'assasat al-Kutub al-Thaqafiyyah; 1990.
23. Schimmel A. The Mystery of Numbers. Qom: University of Religions and Denominations; 2011.
24. Hamidi SJ. Vazirkoshan. Tehran: Nasl-e Danesh; 1990.
25. Cooper JC. An Illustrated Encyclopedia of Traditional Symbols. Karbasian M, editor. Tehran: Farhad; 2000.
26. Jung CG. Four Archetypes: Mother, Rebirth, Spirit, Trickster. Faramarzi P, editor. Tehran: Astan Quds; 1989.
27. Hosseini M. The fairy in Molana's poetry. Alzahra University Journal of Humanities. 2007;17(68):1-21.
28. Bahar M. A Few Studies in Iranian Culture. Tehran: Fekr-e Rooz; 2008.
29. Dubucourt M. Living Symbols of the Soul. 2nd ed. Sattari J, editor. Tehran: Markaz; 1997.
30. Babaei AA. Selected Tafsir-e Nemuneh. 13th ed. Tehran: Dar al-Kutub al-Islamiyyah; 2003.
31. Nuri H, Mofatteh M. Translation of Tafsir Majma' al-Bayan. 2nd ed. Tehran: Farahani; 1979.
32. Fotuhi M. Rhetoric of Image. Tehran: Sokhan; 2006.
دانلود
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Hasan Shamyan
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
