سلیمان نامه‌های ادب فارسی
کلمات کلیدی:
سلیمان‌نامه, داستان سلیمان و بلقیس, قصص‌الانبیاء, مثنوی فارسی, ادب فارسیچکیده
داستان حضرت سلیمان و ملکه سبا، با منشأ قرآنی در سوره‌های نمل و سبأ، یکی از بن‌مایه‌های مهم روایت‌پردازی در ادب فارسی است. این قصه از سطح تلمیحات پراکنده در شعر کلاسیک فراتر رفت و در قالب منظومه‌های مستقل با عنوان‌هایی چون سلیمان‌نامه، بلقیس و سلیمان، سلیمان و بلقیس و داوودنامه بازآفرینی شد. هدف این مقاله، معرفی و طبقه‌بندی دوازده مثنوی مستقلِ بازمانده در این سنت و بررسی ویژگی‌های فرمی و محتوایی آن‌هاست. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی است و بر پایه بررسی متون منظوم، منابع تفسیری، قصص‌الانبیاء و گزارش‌های کتاب‌شناختی انجام شده است. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که شاعران فارسی‌گو با تکیه بر منابع قرآنی و تفسیری، روایتی دینی، اخلاقی، عاشقانه و گاه تعلیمی از این قصه ارائه کرده‌اند. در این منظومه‌ها، عناصری چون معجزات سلیمان، هدهد، تخت بلقیس، نامه‌نگاری، و پیوند عشق و نبوت، در ساختاری متنوع و متناسب با ذوق هر شاعر بازپرداخته شده‌اند. این مقاله با رویکردی تطبیقی، جایگاه سلیمان‌نامه‌ها را در سنت منظومه‌سرایی فارسی روشن می‌سازد و نسبت آن‌ها را با تحولات ادبی ایران و شبه‌قاره نشان می‌دهد.
دانلودها
مراجع
1. Radfar A. A Bibliography of Nizami Ganjavi. Tehran: Institute for Cultural Studies and Research; 1992.
2. Zolfaghari H. Persian Romantic Narrative Poems, with Reports and Analyses of Ten Romantic Poems. Tehran: Nima Publications; 1995.
3. Safa Z. History of Iranian Literature. Tehran: Ferdows; 1985.
4. Haqparast A. The Masnavi of Solomon and Bilqis by Nezam Astarabadi: An Examination of the Manuscript Held at the Faculty of Literature, Ferdowsi University of Mashhad. Payam-e Baharestan: Quarterly of Documents, Press, and Texts. 2012;2(16).
5. Anousheh H. Encyclopedia of Persian Literature in the Indian Subcontinent. Tehran: Printing and Publishing Organization of the Ministry of Culture and Islamic Guidance; 1996.
6. Fakhr al-Zamani Qazvini MAa-N. Tazkira-ye Meykhaneh. 4th ed. Golchin Ma'ani A, editor. Tehran: Eqbal; 1984.
7. Zarrinkoub A. From Iran's Literary Past. Tehran: Al-Hoda; 1996.
8. Kheirandish M. Masnavis of Persian Literature from Afarin-Nama to Qesseh-ye Rang-Parideh. Shiraz: Fars Publications; 2005.
9. Anousheh H. Encyclopedia of Persian Literature. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance Publications; 1997.
10. Khazenedarlu MA. Narrative Poems of Persian Literature from the Ninth to the Twelfth Century. Tehran: Rozaneh; 1996.
11. Mehran MB. A Historical Study of Quranic Narratives. 1st ed. Ansari M, editor. Tehran: Scientific and Cultural Publishing Company; 2004.
12. Sattari J. A Study of the Story of Solomon and Bilqis. 2nd ed. Tehran: Markaz Publishing; 2006.
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Yousef Esmaeilzadeh; Ali Firoozjai (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
