Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 4 پاییز 1405 1405 06 01 The Sulayman-Namas of Persian Literature سلیمان نامه‌های ادب فارسی 1 21 FA یوسف اسماعیل زاده استادیار، گروه زبان وادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران علی فیروزجایی استادیار ، گروه زبان وادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 1404 12 09 <p>The story of the Prophet Solomon and the Queen of Sheba, originating in the Qur’anic accounts presented in Surahs al-Naml and Sabaʾ, constitutes one of the significant narrative motifs in Persian literature. The story extended beyond scattered allusions in classical poetry and was recreated in independent narrative poems bearing titles such as Sulayman-nama, Bilqis and Solomon, Solomon and Bilqis, and Dawud-nama. This article aims to introduce and classify twelve extant independent mathnawis belonging to this literary tradition and to examine their formal and thematic characteristics. The study employs a descriptive-analytical method and is based on an examination of verse narratives, Qur’anic commentaries, Qisas al-Anbiyaʾ literature, and bibliographical reports. The findings demonstrate that Persian-speaking poets, drawing upon Qur’anic and exegetical sources, produced religious, ethical, romantic, and occasionally didactic retellings of the story. In these narrative poems, elements such as Solomon’s miracles, the hoopoe, the throne of Bilqis, epistolary exchanges, and the interrelationship between love and prophethood were reworked through diverse structures reflecting the individual literary sensibilities of the poets. Adopting a comparative approach, this article clarifies the position of the Sulayman-namas within the Persian tradition of narrative poetry and demonstrates their relationship with literary developments in Iran and the Indian subcontinent.</p> <p>داستان حضرت سلیمان و ملکه سبا، با منشأ قرآنی در سوره‌های نمل و سبأ، یکی از بن‌مایه‌های مهم روایت‌پردازی در ادب فارسی است. این قصه از سطح تلمیحات پراکنده در شعر کلاسیک فراتر رفت و در قالب منظومه‌های مستقل با عنوان‌هایی چون سلیمان‌نامه، بلقیس و سلیمان، سلیمان و بلقیس و داوودنامه بازآفرینی شد. هدف این مقاله، معرفی و طبقه‌بندی دوازده مثنوی مستقلِ بازمانده در این سنت و بررسی ویژگی‌های فرمی و محتوایی آن‌هاست. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی است و بر پایه بررسی متون منظوم، منابع تفسیری، قصص‌الانبیاء و گزارش‌های کتاب‌شناختی انجام شده است. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که شاعران فارسی‌گو با تکیه بر منابع قرآنی و تفسیری، روایتی دینی، اخلاقی، عاشقانه و گاه تعلیمی از این قصه ارائه کرده‌اند. در این منظومه‌ها، عناصری چون معجزات سلیمان، هدهد، تخت بلقیس، نامه‌نگاری، و پیوند عشق و نبوت، در ساختاری متنوع و متناسب با ذوق هر شاعر بازپرداخته شده‌اند. این مقاله با رویکردی تطبیقی، جایگاه سلیمان‌نامه‌ها را در سنت منظومه‌سرایی فارسی روشن می‌سازد و نسبت آن‌ها را با تحولات ادبی ایران و شبه‌قاره نشان می‌دهد.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/458/365