بازخوانی فلسفی و هستی­شناختی شعر منوچهر آتشی

چکیده

منوچهر آتشی از شاعران صاحب سبک و مطرح معاصر است که شعر او افزون بر بازنماییِ اقلیم جنوب و بهره­مندی از روایت‌های اسطوره‌ای و نمادین، واجد قابلیت­های فلسفی و هستی‌شناختی بارز است. در این پژوهش با بهره­مندی از شیوۀ توصیفی- تحلیلی، ابعادی از رویکردِ فلسفی و هستی­شناختی در شعر آتشی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان می­دهد که آتشی، تمایل بسیاری نسبت به طرح مسائل و مفاهیمِ فکری و فلسفی در شعر خویش دارد که خاستگاه آن را می­توان ابهام، تردید، هراس و پرسش­هایی ارزیابی کرد که دارای ماهیت هستی­شناختی هستند و برآیند ذهنیت و نگرش فکری و فلسفی آتشی می­باشند. در این پژوهش، این موارد با استفاده از عناوین و مولفه­های «بازتعریف خویشتن»، «بحران و ناتوانی در بازسازی معنا»، «فروریختگی زمان»، «آرمان­خواهی بی­فرجام»، «انکار خویشتن» و «اضطراب هستی» طبقه­بندی، تحلیل و واکاوی شده­ و براساس این­طبقه­بندی و به ترتیب، چگونگی ظهور و نمودِ خویشتن یا فردیتِ شاعر، کیفیتِ رویارویی شاعر با مرگ و احساس بیهودگی، تجربۀ تعلیق زمانی و حضور همزمان شاعر در زمان­ها، بی­اعتبارشدنِ آرمان­ها و ناکامی فلسفی شاعر، جایگزینی خویشتنِ ذاتی شاعر با خود و خویشتن تحمیلی و نهایتاً رویارویی شاعر با اضطراب هستی و آگاهی و مسئولیت برآمده از آن،  تبیین، تشریح و تحلیل گردیده است.