بررسی سیر حرکت و تحول حکمت خسروانی به غرب
کلمات کلیدی:
حکمت خسروانی, متافیزیک, حکمت اشراق, ایران باستان, کمدی الهی, دانته, فلسفه تطبیقیچکیده
این پژوهش با هدف بررسی سیر حرکت و تحول حکمت خسروانی به غرب انجام شده است. مسئله اصلی مقاله آن است که حکمت خسروانی، بهعنوان یکی از سنتهای بنیادین اندیشه ایرانی، چگونه از بستر جهانبینی ایران باستان، متون زرتشتی و ادبیات پهلوی به حوزههای بعدی فلسفه اسلامی، حکمت اشراق و متافیزیک غربی راه یافته یا در آنها بازتاب یافته است. این مطالعه با رویکرد توصیفی-تحلیلی و تطبیقی، مفاهیمی مانند نور، ظلمت، مینو، گیتی، دوگانه خیر و شر، سفر روح، عدالت الهی و فرجامشناسی را در سنت ایرانی بررسی کرده و سپس نسبت آنها را با فلسفه یونانی، نوافلاطونی، فلسفه اسلامی و ادبیات متافیزیکی غرب، بهویژه کمدی الهی دانته، تحلیل میکند. یافتهها نشان میدهد که حکمت خسروانی صرفاً مجموعهای از باورهای اسطورهای یا دینی نیست، بلکه نظامی متافیزیکی است که در آن اخلاق، هستیشناسی، کیهانشناسی و سرنوشت روح بههم پیوند خوردهاند. این سنت در دوره اسلامی، بهویژه در فلسفه ابنسینا و حکمت اشراق سهروردی، بازخوانی و بازآفرینی شد و از طریق مسیرهای غیرمستقیم فرهنگی، فلسفی و ترجمهای، امکان مقایسه با سنتهای غربی را یافت. نتیجه پژوهش نشان میدهد که شباهتهایی مانند حرکت از تاریکی به روشنایی، داوری پس از مرگ، مراتب عالم و صعود روحانی، بیانگر نوعی همگرایی عمیق میان حکمت ایرانی و متافیزیک غربی است؛ هرچند این رابطه را باید فرایندی پیچیده، غیرخطی و تحولیابنده دانست، نه انتقالی ساده و مستقیم.
دانلودها
مراجع
1. Cereti CG. Middle Persian Literature (Pahlavi Literature). Encyclopaedia Iranica. 2009.
2. Boyce M. Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices: Routledge; 2001.
3. Aristotle. Metaphysics: Harvard University Press; 1998.
4. Heidegger M. What Is Metaphysics? Basic Writings: Routledge; 1998.
5. Plato. The Republic: Oxford University Press; 2008.
6. Plotinus. The Enneads: Penguin Classics; 1991.
7. Avicenna. The Metaphysics of The Healing: Brigham Young University Press; 2005.
8. Suhrawardi Sa-D. The Philosophy of Illumination: Brigham Young University Press; 1999.
9. Nasr SH. Islamic Philosophy from Its Origin to the Present: SUNY Press; 2006.
10. Dante A. The Divine Comedy: Everyman's Library; 2006.
11. Shaked S. Eschatology in Zoroastrianism. Encyclopaedia Iranica. 2014.
12. Shaked S. Getig and Menog. Encyclopaedia Iranica. 2015.
13. Zaehner RC. Zurvan: A Zoroastrian Dilemma: Oxford University Press; 1975.
14. Anklesaria BT. The Bundahishn: Bombay University Press; 1956.
15. Corbin H. Spiritual Body and Celestial Earth: Princeton University Press; 1977.
16. Dodds ER. The Greeks and the Irrational: University of California Press; 1951.
17. Eliade M. The Sacred and the Profane: Harcourt; 1961.
18. Nasr SH. Knowledge and the Sacred: SUNY Press; 1996.
19. Bahar M. Research on Iranian Mythology: Agah Publications; 1996.
20. Darmesteter J. The Zend-Avesta: Oxford University Press; 1880.
21. Daryaee T. Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire: I.B. Tauris; 2012.
22. Corbin H. History of Islamic Philosophy: Kegan Paul International; 1993.
23. Russell B. A History of Western Philosophy: Simon & Schuster; 1945.
24. Albertus M. Selected Writings: Paulist Press; 2013.
25. Durant W. The Story of Philosophy: Simon & Schuster; 1950.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Mozhgan Younesi (Author); Razie Zavarian; Hanieh Sadri Majd (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
