تحلیل شخصیت زنان در دو رمان فریبا وفی با تکیه بر مفهوم کهن الگوی یونگ

چکیده

بهره گیری از مفاهیم بنیادین روان تحلیل گری برای بررسی ابعاد درونی و روان‌شناختی شخصیت‌ زنان در بستر روایت داستانی اخیرا مورد توجه محققان قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل شخصیت زنان در دو رمان «روز دیگر شورا» و «رازی در کوچه‌ها» فریبا وفی، بر اساس مفاهیم کهن‌الگوی یونگ و با رویکرد تحلیلی- توصیفی انجام شد. یافته‌ها نشان داد که در رمان «روز دیگر شورا»، بحران عاطفی ناشی از فروپاشی روابط زناشویی، سبب بروز نقاب‌ها و نقش‌های متضاد در وجود شخصیت اصلی می‌شود. پرسونا به‌عنوان نقاب اجتماعی، در برابر سایه و آنیموس قرار می‌گیرد و شخصیت زن در تلاش برای حفظ ظاهر اجتماعی، دچار گسست درونی و تنش روانی می‌شود. این گسست، زمینه‌ساز مواجهه با ناخودآگاه و آغاز فرآیند فردیت‌یابی است. در مقابل، در رمان «رازی در کوچه‌ها»، راوی از طریق بازگشت به گذشته، مرور خاطرات، و مواجهه با عناصر ناخودآگاه، به نوعی آشتی درونی و شناخت خویشتن دست می‌یابد. این فرآیند، نه‌تنها بازتابی از سفر روانی زن به درون خویش، بلکه نمادی از عبور از مرزهای تحمیل‌شده اجتماعی و دستیابی به وحدت روانی است. در مجموع می توان گفت که فریبا وفی با نگاهی عمیق، روان‌کاوانه، و زن‌محور، زنان را نه به‌عنوان شخصیت‌هایی منفعل، بلکه به‌عنوان موجوداتی در مسیر تحول، خودشناسی، و رهایی از ساختارهای سلطه‌گرانه به تصویر می‌کشد و نشان می‌دهد که ادبیات داستانی می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای تحلیل روان‌شناختی و اجتماعی هویت زنان در جامعه معاصر ایران مورد استفاده قرار گیرد.