نشانهشناسی اصطلاحات عرفانی در اشعار عبدالمعطی حجازی و حافظ
کلمات کلیدی:
عرفانی, نشانه¬شناسی, حافظ, عبدالمعطی حجازیچکیده
این پژوهش به بررسی نشانهشناسی اصطلاحات عرفانی در اشعار عبدالمعطی حجازی و حافظ شیرازی میپردازد و میکوشد نشان دهد که واژگان و اصطلاحات عرفانی در شعر این دو شاعر چگونه از سطح معنای لغوی فراتر رفته و به نشانههایی چندلایه و تأویلی تبدیل میشوند. حافظ، بهعنوان یکی از برجستهترین شاعران سنت عرفانی فارسی، از اصطلاحاتی چون می، ساقی، خرابات، پیر مغان و رند برای بیان تجربههای عاشقانه، شهودی و معرفتی بهره میگیرد؛ اصطلاحاتی که در شعر او میان معنای ظاهری و باطنی در نوساناند و شبکهای غنی از دلالتهای عرفانی و فلسفی میسازند. در مقابل، عبدالمعطی حجازی، شاعر برجستهی عرب معاصر، از ظرفیتهای زبان نمادین و عرفانی برای بیان تجربههای انسانی، اجتماعی و وجودی بهره میبرد و مفاهیم سنتی را در بافتی تازه و مدرن بازآفرینی میکند. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که در شعر حافظ، اصطلاحات عرفانی بیشتر در خدمت بیان وحدت وجود، سلوک روحانی و تجربهی عشق الهیاند، در حالی که در شعر حجازی این اصطلاحات گاه به ابزار بیان غربت، اضطراب، شکست تاریخی و جستوجوی معنا در جهان معاصر تبدیل میشوند. بر این اساس، مطالعهی تطبیقی این دو شاعر نشان میدهد که اصطلاحات عرفانی در هر دو زبان شعری، علاوه بر حفظ پیوند با سنت، قابلیت آن را دارند که در بسترهای متفاوت فرهنگی و تاریخی، معناهای تازهای تولید کنند.
دانلودها
مراجع
1. Mohammadi A. Literary Semiotics: Theories and Applications. Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies Publications; 2015.
2. Makaryk IR. Encyclopedia of Contemporary Literary Theory. Mohajer M, Nabavi M, editors. Tehran: Agah Publications; 2005.
3. Shafiei Kadkani M. The Language of Poetry in Sufi Prose. Tehran: Sokhan Publications; 1991.
4. Zarrinkoub A. From the Alley of the Rindan: A Commentary on Hafez's Ghazals. Tehran: Scientific Publications; 1990.
5. Azhand Y. Contemporary Arabic Literature. Tehran: Amirkabir Publications; 2008.
6. Torabi M. A Look at Contemporary Arabic Poetry. Tehran: Tahouri Publications; 2011.
7. Seyedi SH. Literary Criticism in Contemporary Arabic Poetry. Tehran: Scientific and Cultural Publications; 2007.
8. Shafiei Kadkani M. Contemporary Arabic Poetry. Tehran: Sokhan Publications; 2011.
9. Pournamdarian T. Symbol and Symbolic Stories in Persian Literature. Tehran: Scientific and Cultural Publications; 2009.
10. Zarrinkoub A. The Value of the Sufi Heritage. Tehran: Amirkabir Publications; 2005.
11. Shafiei Kadkani M. Imagery in Persian Poetry. Tehran: Agah Publications; 2001.
12. Estelami M. Lectures on Hafez. Tehran: Sokhan Publications; 2006.
13. Pournamdarian T. Lost by the Seashore: A Reflection on the Meaning and Form of Hafez's Poetry. Tehran: Sokhan Publications; 2016.
14. Shafiei Kadkani M. The Music of Poetry. Tehran: Agah Publications; 1999.
15. Fotouhi M. The Rhetoric of Image: Visual Expression in Hafez's Poetry. Tehran: Sokhan Publications; 2006.
16. Tabatabaei SJ. Hafez: Isagoge of Mysticism. Tehran: Negah-e Moaser; 2008.
17. Yousefi G. The Lightning Lamp: In Search of Beauty in Hafez's Speech. Tehran: Scientific Publications; 1991.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Javad Sheikhpour (Author); Forouzan Haghshenas Getabi; Ali Bali , Gholamabbas Zakeri (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
