Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 بهار 1404 1405 03 30 A Comparison of the Concept of Love in the Thought of Erich Fromm and Rumi, with Emphasis on the Question of Individuality and Annihilation مقایسۀ مفهوم عشق در اندیشۀ اریک فروم و مولانا با تأکید بر مسئلۀ فردیت و فنا FA سید مجید حسینی نجفی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ورامین-پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین-تهران، ایران پرستو یمینی گروه زبان و ادبيات فارسي، واحد ورامین- پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران یداله طالشی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران شبنم لاجوردی زاده گروه زبان و ادبیات فارسی، واحدشهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران Journal Article 1404 11 01 <p>Love is one of the most fundamental concepts in mystical thought and psychology, and in each of these domains it has been interpreted on the basis of distinct anthropological and ontological foundations. Employing a descriptive-analytical approach and drawing on Rumi’s poetry, this study critically reexamines Erich Fromm’s theory of love and demonstrates that, although both thinkers regard love as a means of liberating the human being from the condition of separateness and attaining a form of unity, a fundamental difference exists between them in their conceptualization of the nature of this unity. Fromm, grounded in the principles of modern humanism, understands love as an art founded upon maturity of personality, responsibility, and the preservation of individuality; Rumi, by contrast, views love as a transcendent reality and a transformative force that liberates the human being from egocentrism and attachments and leads the individual toward the state of annihilation (fanā) and union with the Beloved. The findings indicate that the concept of fanā in Rumi’s thought does not signify alienation from the self; rather, it represents a stage of spiritual transcendence and liberation from self-centeredness and, therefore, cannot easily be accounted for within Fromm’s theoretical framework. It is concluded that, despite its capacity to explain the psychological and interpersonal dimensions of love, Fromm’s theory encounters certain limitations when applied to the mystical experience of love in Rumi’s thought. Rumi’s poetry thus opens a horizon that extends beyond a purely psychological explanation of love.</p> <p>عشق یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم در اندیشه عرفانی و روان‌شناختی است که در هر یک از این حوزه‌ها بر اساس مبانی انسان‌شناختی و هستی‌شناختی خاصی تفسیر شده است. این پژوهش با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر اشعار مولانا، به بازخوانی انتقادی نظریۀ عشق اریک فروم می‌پردازد و نشان می‌دهد که هرچند هر دو اندیشمند عشق را راهی برای رهایی انسان از وضعیت جدایی و دستیابی به نوعی یگانگی می‌دانند، اما در تبیین ماهیت این یگانگی تفاوتی بنیادین میان آن‌ها وجود دارد. فروم، بر اساس مبانی انسان‌گرایی مدرن، عشق را هنری می‌فهمد که بر بلوغ شخصیت، مسئولیت‌پذیری و حفظ فردیت استوار است؛ در حالی‌که مولانا عشق را حقیقتی متعالی و نیرویی دگرگون‌کننده می‌بیند که انسان را از خودبینی و تعلقات رها کرده و به مقام فنا و وحدت با معشوق می‌رساند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مفهوم فنا در اندیشۀ مولانا نه نشانه ازخودبیگانگی، بلکه مرتبه‌ای از تعالی معنوی و رهایی از خودمحوری است و ازاین‌رو در چارچوب نظری فروم به‌سختی قابل تبیین است. نتیجه آنکه نظریۀ فروم، با وجود توانایی در تحلیل ابعاد روان‌شناختی و بین‌فردی عشق، در مواجهه با تجربه عرفانی عشق در اندیشۀ مولانا با محدودیت‌هایی روبه‌رو می‌شود و اشعار مولانا افقی فراتر از تبیین روان‌شناختی عشق پیش روی پژوهش می‌گشایند.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/551/341