Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 تابستان 1404 1404 06 30 A Comparative Morphological Analysis of Persian and Turkish Folktales Based on Vladimir Propp’s Structural Model (Case Study: Iranian Folktales, Volume One and Folktales of the Land of Shahriar) واکاوی تطبیقی ریخت‌شناسی افسانه‌های عامیانه فارسی و ترکی با تکیه بر الگوی ساختاری ولادیمیر پراپ (مطالعه موردی: افسانه‌های ایرانی؛ جلد اول و افسانه‌های دیار شهریار) 1 21 FA رحیم چابک دانشجوی دکتری ، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد مهاباد ، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران فرشاد ولی زاده گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد مهاباد ، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران نسرین چیره گروه زبان و ادبیات فارسی،واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران Journal Article 1404 02 02 <p>Folktales, as an important component of oral culture and literature, reflect the beliefs, values, worldviews, and ways of life of societies. The present study aimed to comparatively analyze the narrative structures of Persian and Turkish folktales and to examine the extent to which they conform to Vladimir Propp’s morphological model. Methodologically, this study employed a qualitative research design with an analytical-comparative approach. The research corpus comprised folktales from two collections: Iranian Folktales, Volume One, compiled by Mohammad Qasemzadeh, and Folktales of the Land of Shahriar, compiled by Jafar Kouhi. Data were collected through documentary and library-based research, with each narrative treated as a unit of analysis. The structure of the folktales was then examined according to Propp’s 31 narrative functions and seven spheres of action, and the narratives were compared in terms of the presence, omission, repetition, integration, and displacement of these functions. The findings revealed that, despite linguistic and cultural differences, folktales in both collections frequently follow a shared underlying pattern involving the emergence of a lack or harm, the hero’s departure, exposure to a test, receipt of assistance, struggle, victory, liquidation of the initial lack, and return. Nevertheless, the narratives do not conform completely or mechanically to Propp’s classical model; rather, depending on their cultural and narrative contexts, certain functions are omitted, repeated, or integrated with one another. The Iranian folktales exhibit a more coherent structure and closer correspondence with Propp’s classical model, whereas the folktales from the Land of Shahriar are shorter, more condensed, and structurally simpler, with certain narrative roles, such as those of the helper and donor, merged into a single character. Overall, the findings demonstrate that Propp’s theory provides an appropriate framework for the comparative analysis of Persian and Turkish folktales; however, its application should take into account the indigenous, cultural, and linguistic characteristics of the narratives as well as their modes of transmission.</p> <p>افسانه‌های عامیانه به‌عنوان بخشی مهم از فرهنگ و ادبیات شفاهی، بازتاب‌دهنده باورها، ارزش‌ها، جهان‌بینی و شیوه زندگی جوامع هستند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تطبیقی ساختار روایی افسانه‌های عامیانه فارسی و ترکی و بررسی میزان انطباق آن‌ها با الگوی ریخت‌شناسی ولادیمیر پراپ انجام شده است. این پژوهش از نظر روش، کیفی و با رویکرد تحلیلی ـ تطبیقی انجام گرفت. جامعه پژوهش شامل افسانه‌های دو مجموعه «افسانه‌های ایرانی؛ جلد اول» به گردآوری محمد قاسم‌زاده و «افسانه‌های دیار شهریار» به گردآوری جعفر کوهی است. داده‌ها به شیوه اسنادی و کتابخانه‌ای گردآوری و هر روایت به‌عنوان واحد تحلیل در نظر گرفته شد. سپس ساختار افسانه‌ها بر اساس ۳۱ خویشکاری و هفت حوزه کنش شخصیت‌ها در الگوی پراپ بررسی و از نظر حضور، حذف، تکرار، ادغام و جابه‌جایی خویشکاری‌ها با یکدیگر مقایسه شدند. یافته‌ها نشان داد که افسانه‌های هر دو مجموعه، با وجود تفاوت‌های زبانی و فرهنگی، در بسیاری از موارد از الگوی بنیادین مشترکی شامل ایجاد فقدان یا آسیب، حرکت قهرمان، قرارگرفتن در معرض آزمون، دریافت یاری، مبارزه، پیروزی، رفع کمبود و بازگشت پیروی می‌کنند. بااین‌حال، انطباق روایت‌ها با الگوی کلاسیک پراپ کامل و مکانیکی نیست و متناسب با زمینه‌های فرهنگی و روایی، برخی خویشکاری‌ها حذف، تکرار یا با یکدیگر ادغام شده‌اند. افسانه‌های ایرانی ساختاری منسجم‌تر و نزدیک‌تر به الگوی کلاسیک پراپ دارند، درحالی‌که افسانه‌های دیار شهریار کوتاه‌تر، فشرده‌تر و ساده‌تر بوده و در آن‌ها برخی نقش‌های روایی، مانند یاریگر و بخشنده، در یک شخصیت ادغام شده‌اند. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد که نظریه پراپ چارچوبی مناسب برای تحلیل تطبیقی افسانه‌های فارسی و ترکی است؛ بااین‌حال، کاربست آن باید با توجه به ویژگی‌های بومی، فرهنگی، زبانی و شیوه انتقال روایت‌ها صورت گیرد.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/488/295