Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 در دست انتشار 1406 02 01 Women’s Agency in the Expression of Love in Classical Persian Literature: A Comparative Analysis of Shirin and Manizheh Based on Sternberg’s Triangular Theory of Love کنشگری زنان در ابراز عشق در ادبیات کلاسیک فارسی: تحلیل تطبیقی شخصیت‌های شیرین و منیژه بر اساس نظریه مثلث عشق استرنبرگ 1 23 FA سمیه جهان بخشی دانشجوی دکتری، گروه زبان وادبیات فارسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ايران مهرانگيز اوحدی اصفهانی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ايران پریناز بنیسی گروه علوم تربیتی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ايران امیرمحسن مدنی گروه طراحی صنعتی، واحد یادگار امام خمینی (ره)، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ايران Journal Article 1405 01 05 <p>Love in classical Persian literature is not merely an emotional experience or a lyrical theme; in many narratives, it functions as a significant force in characterization, decision-making, and narrative development. Focusing on women’s agency, the present study comparatively examines the expression and enactment of love by Manizheh in Ferdowsi’s “Bijan and Manizheh” and Shirin in Nizami’s Khosrow and Shirin within the framework of Robert Sternberg’s Triangular Theory of Love. The study aims to explain how passion, intimacy, and commitment are transformed into agentic behaviors by these female characters and to identify similarities and differences between their patterns of romantic agency. A descriptive-analytical method with qualitative comparative content analysis was employed. The units of analysis consisted of speeches, decisions, and actions contributing to the initiation, expression, maintenance, regulation, and continuation of romantic relationships. The findings indicate that Manizheh assumes an active role from the beginning by choosing and inviting Bijan, while her initial passion gradually develops into caregiving intimacy and sacrificial commitment. Her decision to remain beside Bijan, acceptance of familial rejection, efforts to provide for his needs, and active participation in his rescue constitute a pattern of “sacrificial-rescue agency.” Shirin, in contrast, combines intense passion and emotional commitment with a persistent preservation of autonomy in her relationship with Khosrow. Her movement in search of the beloved, critical dialogue, resistance to an unacceptable form of intimacy, and insistence on determining the conditions of union create a pattern of “autonomous-negotiative agency.” Overall, the findings demonstrate that both characters move beyond the passive position traditionally associated with the literary beloved and become active agents in shaping both love and narrative development. Nevertheless, their agency is realized differently: Manizheh primarily through caregiving, sacrifice, and rescue, and Shirin through choice, resistance, dialogue, and the regulation of relational boundaries.</p> <p>عشق در ادبیات کلاسیک فارسی تنها یک تجربه عاطفی یا موضوعی غنایی نیست، بلکه در بسیاری از روایت‌ها به نیرویی برای شکل‌گیری شخصیت، تصمیم‌گیری و پیشبرد حوادث تبدیل می‌شود. پژوهش حاضر با تمرکز بر مفهوم کنشگری زنان، شیوه ابراز و تحقق عشق در شخصیت‌های منیژه در داستان «بیژن و منیژه» فردوسی و شیرین در منظومه «خسرو و شیرین» نظامی را بر اساس نظریه مثلث عشق رابرت استرنبرگ بررسی و مقایسه می‌کند. هدف پژوهش تبیین چگونگی تبدیل مؤلفه‌های شور، صمیمیت و تعهد به رفتارهای کنشگرانه در این دو شخصیت و شناسایی شباهت‌ها و تفاوت‌های الگوی عاملیت عاشقانه آنان است. پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و تحلیل محتوای کیفی ـ تطبیقی انجام شده و واحد تحلیل شامل گفتارها، تصمیم‌ها و رفتارهایی است که در آغاز، ابراز، حفظ، تنظیم و استمرار رابطه عاشقانه نقش دارند. یافته‌ها نشان داد که منیژه از همان آغاز رابطه با انتخاب و دعوت بیژن، نقشی فعال در شکل‌گیری عشق دارد و در ادامه، شور او به صمیمیت مراقبتی و تعهد ایثارگرانه تحول می‌یابد. ماندن در کنار بیژن، تحمل طرد خانوادگی، تأمین نیازهای او و مشارکت در فرایند نجات وی، منیژه را به نمونه‌ای از «کنشگری ایثارگر ـ نجات‌بخش» تبدیل می‌کند. در مقابل، شیرین ضمن برخورداری از شور و تعهد عاطفی، استقلال خود را در برابر خواسته‌ها و اقتدار خسرو حفظ می‌کند. حرکت برای یافتن معشوق، گفت‌وگوی انتقادی، مقاومت در برابر رابطه نامطلوب و تعیین حدود وصال، الگوی «کنشگری خودآیین ـ مذاکره‌گر» را در شخصیت او شکل می‌دهد. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد که هر دو شخصیت از جایگاه منفعل «معشوق» فراتر رفته و به فاعلان مؤثر عشق و روایت تبدیل می‌شوند، هرچند منیژه بیشتر از طریق مراقبت و فداکاری و شیرین از طریق انتخاب، مقاومت و تنظیم رابطه عاملیت خود را آشکار می‌سازد.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/475/298