Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 پاییز 1404 1404 09 30 The Tragedy of a Gaze: A Critical Analysis of Bozorg Alavi’s Her Eyes تراژدی یک نگاه؛ نقد و بررسی داستان­ «چشم‌هایش» از بزرگ علوی 1 18 10.61838/jtpll.434 FA امید سماری‌پور دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ايران. مجید عزیزی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ايران. علی سرور یعقوبی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ايران. Journal Article 1404 05 01 <p>This study examines the representation of “body-centered dimensions” and “climatic suffering” in the stories of Mahmoud Dowlatabadi from the perspective of Gérard Genette’s theory of focalization. Despite the significance of the body and climate in contemporary Iranian literature, as well as the theoretical attention devoted to the concept of focalization, no independent study has analyzed these two concepts in Dowlatabadi’s works by employing Genette’s systematic framework of focalization and complementing it with Michael Toolan’s theory of orientation. In Dowlatabadi’s short stories, the “body” is prominently represented as the locus of lived experience, while “climate” functions as a determining factor in shaping the characters’ destinies. Analyzing how these dimensions are focalized within the narrative can contribute substantially to a deeper understanding of Dowlatabadi’s narrative techniques and his artistic representation of Iranian lived experience. This study employs a descriptive-analytical method. It seeks to demonstrate how Dowlatabadi, through the deliberate use of focalization mechanisms, moves the “body” and “climate” beyond their merely biological or geographical meanings and transforms them into key elements in the construction of the fictional world and the characters’ lived experiences. The findings also help explain how narrative choices concerning focalization influence readers’ perceptions of bodily and climatic suffering and their ideological dimensions, thereby revealing deeper layers of meaning in Dowlatabadi’s works.</p> <p>این مقاله به تحلیل و کالبدشکافی چندوجهی رمان «چشم‌هایش»، اثر برجسته بزرگ علوی، می‌پردازد. هدف اصلی این پژوهش، فراتر رفتن از خوانش‌های متداول (عاشقانه-سیاسی) و ارائه تحلیلی عمیق از لایه‌های ساختاری، روان‌شناختی، مضمونی و نمادین اثر است. روش تحقیق مبتنی بر نقد تحلیلی و خوانش دقیق متن، با استناد به منابع معتبر نقد ادبی فارسی است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که قدرت رمان در پنج عنصر کلیدی نهفته است: ۱) تحلیل عنوان («چشم‌هایش») به مثابه آستانه ورود به تراژدی، که با ایجاد راز و تمرکز بر ضمیر «ـَش»، پارادوکس محوریِ «دیدن بدون فهمیدن» را پیشاپیش فشرده می‌سازد؛ ۲) ساختار روایی «داستان در داستان» که با تقابل نهادن دو روایت عینی و ذهنی، ماهیت حقیقت را به پرسش می‌کشد؛ ۳) شخصیت‌پردازی دیالکتیکی میان استاد ماکان به عنوان «کهن‌الگوی آرمان‌گرا» و فرنگیس به مثابه «شخصیت پیچیده روان‌شناختی» که به تراژدی سوءتفاهم منجر می‌شود؛ ۴) کاوش در تقابل‌های مضمونی بنیادین میان هنر، سیاست و عشق که بن‌بست روشنفکر متعهد را به تصویر می‌کشد؛ ۵) کاربست نماد مرکزی تابلوی «چشم‌ها» به عنوان یک متن گشوده که هم نماد اوج درک هنری و هم نماد شکست قطعی در ارتباط انسانی است. در مجموع، این مقاله استدلال می‌کند که «چشم‌هایش» نقدی عمیق بر جزم‌اندیشی ایدئولوژیک و بیانگر تراژدی ناتوانی در شنیدن و فهمیدن روایت‌های شخصی در هیاهوی تاریخ رسمی است. این اثر، به دلیل کالبدشکافی دقیق شکست در ارتباط، همچنان اثری مدرن و درخور توجه باقی مانده است.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/434/253