Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 4 بهار 1405 1405 01 01 Mystical Themes in the Divan-e Asrar of Mulla Hadi Sabzevari: A Three-Axis Reading Based on Reflection, Analysis, and Critique مضامین عرفانی در دیوانِ اسرار ملاهادی سبزواری: خوانشی سه‌محوری مبتنی بر بازتاب، تحلیل و نقد 1 18 10.61838/jtpll.405 FA رامین حسین زاده گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد زاهدان ، دانشگاه آزاد اسلامي، زاهدان، ايران. منصور نیک پناه دانشیار، گروه ادبیات فارسی، دانشگاه سراوان، سراوان، ایران مصطفی سالاری دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد زاهدان ، دانشگاه آزاد اسلامي، زاهدان، ايران Journal Article 1404/08/12 <p>The Divan-e Asrar of Mulla Hadi Sabzevari is among those works in which the convergence of mystical experience and philosophical thought has assumed an integrated form through poetic expression. This study aims to examine and analyze the mystical themes of this divan and to explain their relationship with the foundations of theoretical mysticism and Islamic philosophy. The research method is descriptive-analytical and is based on the textual analysis of selected verses from the divan. The findings indicate that Sabzevari, in his poetry, represents fundamental mystical concepts such as divine love, the unity of being, manifestation, the heart, and the Perfect Human within a network of symbolic images and poetic allusions. In this regard, love, as an existential and all-encompassing force, constitutes the central axis for explaining the movement of the cosmos and the connection of beings with Absolute Reality, while the concepts of annihilation and subsistence are also understood in light of the human wayfarer’s spiritual experience. Moreover, the concept of the heart is presented as the center of intuitive perception and the locus of the manifestation of truth within human existence, thereby explaining the path of perfection and attainment of the station of the Perfect Human. The analysis of the poems demonstrates that Sabzevari, through the use of metaphorical and symbolic language, transfers the complex concepts of theoretical mysticism from the level of abstract propositions into the realm of poetic experience. Accordingly, the Divan-e Asrar is an outstanding example of the interaction between mystical poetry and philosophical thought in the Islamic tradition, in which philosophical and wisdom-based concepts are recreated within a literary and interpretive form.</p> <p>دیوان اسرار ملاهادی سبزواری از آن دست آثاری است که در آن برآیند تجربه‌ی عرفانی و اندیشه‌ی فلسفی در قالب بیان شاعرانه صورتی یکپارچه یافته است. این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل مضامین عرفانی این دیوان و تبیین نسبت آن‌ها با مبانی عرفان نظری و حکمت اسلامی انجام شده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل متنی ابیات منتخب دیوان است. نتایج نشان می‌دهد که سبزواری در شعر خود مفاهیم بنیادین عرفانی همچون عشق الهی، وحدت وجود، تجلّی، دل و انسان کامل را در شبکه‌ای از تصاویر نمادین و اشارات شاعرانه بازنمایی می‌کند. در این میان، عشق به منزله‌ی نیرویی وجودی و فراگیر، محور تبیین حرکت عالم و پیوند موجودات با حقیقت مطلق است و مفاهیم فنا و بقا نیز در پرتو تجربه‌ی سلوکی انسان فهم می‌شوند. همچنین مفهوم دل به عنوان کانون ادراک شهودی و محل تجلی حقیقت در وجود انسان طرح می‌شود و مسیر کمال و وصول به مقام انسان کامل را توضیح می‌دهد. تحلیل اشعار نشان می‌دهد که سبزواری با بهره‌گیری از زبان استعاری و نمادین، مفاهیم پیچیده‌ی عرفان نظری را از سطح گزاره‌های انتزاعی به قلمرو تجربه‌ی شاعرانه منتقل می‌کند. بر این اساس، دیوان اسرار نمونه‌ای برجسته از تعامل میان شعر عرفانی و تفکر فلسفی در سنت اسلامی است و در آن مفاهیم حکمی در قالبی ادبی و تأویلی بازآفرینی شده‌اند.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/405/236