Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 2 بهار 1403 1403 03 25 A Comparative Study of the Diaspora Phenomenon and the Formation of Third Space in the Novels Crescent and Pine and Persepolis بررسی تطبیقی پدیده دیاسپورا و ایجاد فضای سوم در رمان‌های «عطر سنبل، عطر کاج» و «پرسپولیس» 45 69 FA محمد دهناد دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 1403/01/11 <p>The primary objective of this study is to examine the formation of the concept of “Third Space” and to assess the extent of its emergence as an intercultural and fluid space within the experiences of the characters. It further analyzes the identity-related and cultural elements involved in this process, the challenges of identity construction in a new environment, and the endeavor to create meaning at the intersection of cultures and intercultural existence in these two literary works. To this end, theoretical concepts such as diaspora, migrant identity, the crisis of belonging, and the notion of “Third Space” were introduced and analyzed individually through a conceptual framework. The similarities and differences between these works in confronting emerging migratory challenges were examined with a focus on identity, cultural, and political dimensions. Third Space is presented as a site for the creation of new and dynamic identities that transcend the binary oppositions of “tradition and modernity,” “East and West,” and “native and foreign.” According to the findings of this study, both works narrate a process of cultural hybridity within the Third Space. Firoozeh Dumas employs humor as a strategy for deconstructing the East/West binary and creates a Third Space in which Iranian and American cultural components coexist without conflict. In contrast, Satrapi, in Persepolis, constructs a Third Space through the hybrid form of the graphic novel and the visual representation of identity conflicts. Ultimately, this study demonstrates that Iranian diaspora literature, functioning as a Third Space in relation to the dominant discourses of East and West, plays a significant role in rethinking the concepts of identity, belonging, and culture in the contemporary world. In both works, the main characters confront the difficult challenges of migration, including the loss of roots, experiences of alienation, and efforts to adapt to the host society. The tension between preserving cultural traditions and embracing the norms of a modern society is vividly present in the narrative structure of both texts. Nevertheless, differences can be observed in the ways these tensions are addressed and in the paths taken toward identity reconstruction. Crescent and Pine primarily focuses on the internalization of the migratory experience and its impact on family relationships and individual identity, whereas Persepolis, through a more explicit approach and powerful graphic imagery, places historical and political witnessing at the center of the migration experience and creates a space for the formation of a critical identity. Ultimately, both works, by highlighting the human capacity to create meaning and identity within intercultural spaces, contribute to a broader understanding of the diaspora phenomenon and the dynamics of the Third Space.</p> <p>هدف اصلی این پژوهش، واکاوی چگونگی شکل‌گیری مفهوم «فضای سوم» و سنجش میزان ظهور آن به عنوان فضایی میان‌فرهنگی و سیال در تجربیات شخصیت‌ها، تحلیل عناصر هویتی و فرهنگی دخیل در این فرآیند، چالش‌های هویت‌یابی در فضای جدید و تلاش برای خلق معنا در تقاطع فرهنگ‌ها و زیست بینافرهنگی در این دو اثر داستانی است. در این راستا، مفاهیم نظری چون دیاسپورا، هویت مهاجر، بحران تعلق و مفهوم «فضای سوم» با ارجاع مفهومی به صورت جداگانه معرفی و تحلیل گردید. وجوه اشتراک و افتراق این آثار در مواجهه با چالش‌های نوپدید مهاجرتی، با تمرکز بر لایه‌های هویتی، فرهنگی و سیاسی بررسی و فضای سوم به عنوان مکانی برای خلق هویت‌های جدید و پویا معرفی شده که فراتر از تضادهای دو گانه «سنت و مدرنیته»، «شرق و غرب» و «بومی و بیگانه» عمل می‌کند. براساس یافته‌های این پژوهش، هر دو اثر روایتگر فرآیند «هیبریدیته»<a href="#_ftn1" name="_ftnref1">^[1]</a> فرهنگی در فضای سوم هستند. جزایری دوما، از طنز به‌عنوان راهبردی برای واسازی تقابل‌های دوگانه «شرق/غرب» استفاده می‌کند و فضایی سوم می‌آفریند که در آن مؤلفه‌های فرهنگی ایرانی و آمریکایی بدون تعارض در کنار هم قرار می‌گیرند. در مقابل، ساتراپی در «پرسپولیس»، فضایی سوم را در قالب فرم ترکیبی رمان مصور و بازنماییِ گرافیکیِ تعارضات هویتی برمی‌سازد. در پایان، این پژوهش نشان می‌دهد که ادبیات دیاسپورای ایرانی، به‌مثابه فضایی سوم در نسبت با گفتمان‌های سلطه‌گر شرق و غرب، نقش مؤثری در بازاندیشی مفاهیم هویت، تعلق و فرهنگ در جهان معاصر ایفا می‌کند. در هر دو اثر، شخصیت‌های اصلی با چالش‌های دشوار مهاجرت(از دست دادن ریشه‌ها، تجربه‌ی بیگانگی و تلاش برای انطباق با جامعۀ میزبان) روبرو هستند. تنش میان حفظ سنت‌های فرهنگی و پذیرش هنجارهای جامعۀ مدرن، به شکلی ملموس در خط داستانی هر دو اثر حضور دارد. با این حال، تفاوت‌هایی در شیوۀ برخورد با این تنش‌ها و مسیرهای بازسازی هویت مشاهده می‌شود. رمان «عطر سنبل، عطر کاج» غالباً بر درونی‌سازی تجربۀ مهاجرت و تأثیر آن بر روابط خانوادگی و هویت فردی تمرکز دارد و «پرسپولیس» با رویکردی صریح‌تر و تصاویر گرافیکی قدرت مند، شاهدان تاریخ و سیاست را در متن تجربۀ مهاجرت قرار می‌دهد و فضایی برای خلق هویتی انتقادی فراهم می‌آورد. در نهایت، هر دو اثر با برجسته ساختن قابلیت انسان در خلق معنا و هویت در فضاهای میان‌فرهنگی، به دریافتی گسترده تر از پدیدۀ دیاسپورا و پویایی «فضای سوم» می رسند.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/384/222