Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 4 بهار 1405 1405 01 20 Cognitive Semantic Analysis of the Conceptual Metaphor "Heart" in Shams Tabrizi's Ghazals Based on Lakoff and Johnson's Theory تحلیل معناشناختی استعاره مفهومی «دل» در غزلیات شمس براساس نظریة لیکاف و جانسون 1 30 10.61838/jtpll.304 FA لیلا باقری دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ورامین - پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران پرستو یمینی استاديار گروه زبان و ادبيات فارسي، واحد ورامين- پيشوا، دانشگاه آزاد اسلامي، ورامين، ايران اشرف چگینی استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ورامین - پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران Journal Article 1404/10/08 <p>The conceptual metaphor theory in cognitive linguistics, emphasizing the perspectives of George Lakoff and Mark Johnson (Lakoff &amp; Johnson, 1980), demonstrates that abstract concepts are structured through the lens of concrete, sensory, and embodied experiences, with language serving as a reflection of these cognitive processes. Within this framework, Persian poetry offers exceptional potential for revealing the mental and emotional mechanisms of humans. This study focuses on Shams Tabrizi’s ghazals to examine the conceptual metaphors of “heart” and endeavors to clarify how internal experiences and abstract concepts become concretized in poetic language. In this context, the metaphorical representations of “heart” as a mechanism for organizing human perception, emotion, and experience within the poetic text are analyzed. The research methodology employs a mixed approach combining quantitative and qualitative methods. In the quantitative phase, verses related to the concept of “heart” were extracted and categorized, while in the qualitative phase, key examples were analyzed using a descriptive-analytical approach to uncover patterns of conceptual mapping formation. The findings indicate that the concept of “heart” in Shams Tabrizi’s ghazals possesses a dynamic and multi-layered structure, with metaphors organized into three categories: structural, directional, and ontological. The research contribution underscores that conceptual metaphors play a fundamental role in meaning construction and the transmission of embodied experiences in Shams Tabrizi’s poetry, providing a clear perspective for a deeper understanding of the poet’s mental world.</p> <p>نظریة استعارة مفهومی در زبان‌شناسی شناختی، با تأکید بر دیدگاه جرج لیکاف و مارک جانسون، نشان می‌دهد که مفاهیم انتزاعی از رهگذر تجربه‌های عینی، حسی و زیسته سامان می‌یابند و زبان بازتابی از این فرایندهای شناختی است. در این چارچوب، شعر فارسی ظرفیتی ممتاز برای آشکارسازی سازوکارهای ذهنی و عاطفی انسان فراهم می‌آورد. پژوهش حاضر با تمرکز بر غزلیات شمس تبریزی، به بررسی استعاره‌های مفهومی «دل» می‌پردازد و می‌کوشد چگونگی عینیت‌یافتن تجربه‌های درونی و مفاهیم انتزاعی را در زبان شاعرانه به‌روشنی تبیین کند. در این مسیر، بازنمایی‌های استعاری «دل» به‌منزله سازوکاری برای سازمان‌دهی ادراک، احساس و تجربة انسانی در متن شعر واکاوی می‌شود. روش پژوهش ترکیبی از رویکرد کمی و کیفی است. در بخش کمی، ابیات مرتبط با مفهوم «دل» استخراج و طبقه‌بندی شدند و در بخش کیفی، نمونه‌های شاخص با رویکرد توصیفی تحلیلی بررسی گردیدند تا الگوهای شکل‌گیری نگاشت‌های مفهومی آشکار شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که مفهوم «دل» در غزلیات شمس ساختاری پویا و چندلایه دارد و استعاره‌ها در سه گروه ساختاری، جهتی و هستی‌شناختی سامان می‌یابند. دستاورد پژوهش بیانگر آن است که استعاره‌های مفهومی، نقشی بنیادین در شکل‌دهی معنا و انتقال تجربه‌های زیسته در شعر شمس دارند و افقی روشن برای فهم ژرف‌تر از جهان ذهنی شاعر فراهم می‌کنند.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/304/193