Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 زمستان 1404 1404 12 10 From Influence to Confrontation: Hafez’s Creative Misreadings of Khwaju Kermani’s Ghazals in the Mirror of the Anxiety of Influence از تأثیر تا تقابل: دگرخوانی‌های خلاق حافظ از غزل‌های خواجوی کرمانی در آینۀ اضطراب تأثیر 1 17 10.61838/jtpll.267 FA کبری آزاده گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران، ایران عالیه یوسف فام گروه زبان و ادبیات فارسی پایه 20،واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران، ایران شروین خمسه گروه زبان و ادبیات فارسی پایه 14، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران Journal Article 1404/05/10 <p>This article examines the intertextual relationship between the ghazals of Hafez of Shiraz and those of Khwaju Kermani based on Harold Bloom’s theory of the “anxiety of influence” and “creative misreading.” Bloom conceptualizes the creation of the later poet as the result of an agonistic struggle with the authority of prior texts, a struggle that unfolds through six revisionary ratios (Bloom, 1973; Bloom, 1975). The present study employs a descriptive–analytical method and draws upon an examination of ghazals composed by Hafez within the shared poetic “ground” established by Khwaju Kermani. The findings demonstrate that Hafez achieved stylistic and discursive independence not through imitation but through creative misreading. The analysis of poetic evidence indicates that Hafez transforms Khwaju Kermani’s mystical ghazal by shifting the semantic center, expanding symbolic structures, desacralizing didactic discourse, intensifying musicality and linguistic play, and spectrally reactivating tradition. Through these strategies, he relocates the inherited ghazal form into a new poetic horizon. Bloom’s theoretical framework also opens a new interpretive lens for understanding the dynamics of poetic inheritance in Persian literature. Within the Persian literary tradition, literary influence does not constitute merely a psychological burden; rather, it represents a cultural dialogue across generations. In order to establish his poetic authority, the Iranian poet must engage in a multilayered conversation with the past—sometimes through homage, sometimes through irony, and at other times through challenge. From this perspective, the relationship between Hafez and Khwaju Kermani, as well as other poets of similar stylistic lineage, serves as a microcosm of the evolution of Persian lyric poetry—a dialogue between imitation and innovation, between inheritance and freedom. The findings of this study suggest that Hafez’s greatness lies not in the rejection of prior tradition, but in its creative transformation. Through this transformative process, he reconstitutes the ghazal from a predominantly ethical–didactic mode of expression into a polyphonic and tension-filled poetic field.</p> <p>این مقاله به تحلیل نسبت بینامتنی غزلیات حافظ شیرازی با غزلیات خواجوی کرمانی بر اساس نظریۀ «اضطراب تأثیر» و «دگرانی خلاق» هارولد بلوم می‌پردازد. بلوم آفرینش شاعر متأخر را حاصل کشاکشی ستیزه‌جویانه با اقتدار متون پیشین می‌داند که از طریق شش میزان بازنگرانه صورت می‌گیرد. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر بررسی غزل‌هایی که حافظ در «زمین» مشترک با خواجوی کرمانی سروده است، نشان می‌دهد که حافظ نه از مسیر تقلید، بلکه از طریق دگرخوانی خلاق، به استقلال سبکی و گفتمانی دست یافته است. تحلیل شواهد شعری نشان می‌دهد که حافظ با جابه‌جایی کانون معنا، بسط نمادها، تهی‌سازی قداست گفتار تعلیمی، فربه‌سازی موسیقی و بازی‌های زبانی، و بازگرداندن شبح‌وار سنت، غزل عرفانی خواجوی کرمانی را به افقی تازه منتقل می‌کند. نظریه بلوم همچنین دریچه‌ای تازه برای فهم پویایی میراث شعری در ادب فارسی می‌گشاید. در سنت فارسی، تأثیر ادبی تنها باری روانی نیست، بلکه گفت‌وگویی فرهنگی میان نسل‌هاست. شاعر ایرانی برای تثبیت جایگاه خود ناچار است با گذشته وارد مکالمه‌ای چندلایه شود — گاه در قالبِ تمجید، گاه در صورتِ طنز یا چالش. از این منظر، رابطه‌ی حافظ با خواجوی کرمانی و دیگر شاعرانِ هم‌سبک، نماد کوچکی از تکامل شعر تغزلی فارسی است؛گفت‌وگویی میان تقلید و نوآوری، میان میراث و آزادی.نتایج پژوهش حاکی از آن است که عظمت حافظ در نفی سنّت پیشین نیست، بلکه در استحالۀ خلاق آن و تبدیل غزل از بیانی اخلاقی–تعلیمی به میدانی چندصدایی و پرتنش تحقق یافته است.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/267/188