Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 زمستان 1404 1404 12 01 Critical Discourse and Nezami Ganjavi (A Case Study of Makhzan al-Asrar Based on Fairclough’s Theory) گفتمان انتقادی و نظامی گنجه‌ای (مطالعۀ موردی مخزن‌الاسرار براساس نظریۀ فرکلاف) 1 16 10.61838/jtpll.262 FA ابوالفضل غنی زاده استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 1404/07/02 <p>Discourse is a force that emerges from the triadic relationship among rationality, ideology, and power, and is employed for political strategies. Norman Fairclough grounds his theory in a critical approach and maintains that discourse, alongside other methods, is used to examine social and cultural changes. From his perspective, the application of discourse constitutes a form of resistance to colonialism and domination, and research in this field primarily contributes to raising awareness of socio-exploitative relations. In the present study, the explanatory level of the discourses in Makhzan al-Asrar is analyzed in order to determine Nezami Ganjavi’s stance in interaction with domination, and to assess the extent to which he engages in resistance to colonialism and domination and contributes to awareness of socio-exploitative relations. Accordingly, following a brief introduction, a review of the literature, and the theoretical framework, it is concluded that Nezami, in the discourses of Makhzan al-Asrar (with the exception of the fourth discourse), is primarily concerned with strengthening ethical rationality and developing religious ideology, without critiquing the legitimacy of the ruling system or engaging in criticism of domination.</p> <p>گفتمان؛ نیرویی است که از رابطه و تعامل سه‌گانه‌های؛ عقلانیت، ایدئولوژی و قدرت به وجود می‌آید و برای تدابیر سیاسی مورد استفاده قرار می‌گیرد. نورمن فرکلاف، رویکرد انتقادی آن را مبنای تئوری خود قرار داده و معتقد است؛ گفتمان  در کنار سایر شیوه‌ها برای بررسی تغییرات اجتماعی و فرهنگی به کار گرفته می‌شود. در نگاه وی به کار گیری گفتمان نوعی ستیز با استعمار و سلطه است  و پژوهش‌های آن حوزه بیشتر  به ایجاد آگاهی در مورد روابط اجتماعی- استثماری کمک می‌کند. در پژوهش حاضر سطح تبیینی مقالات مخزن‌الاسرار مورد تحلیل قرار می‌گیرد تا مشخص ‌شود؛ نظامی گنجه‌ای در تعامل با سلطه چه رویکردی دارد و چقدر در ستیز با استعمار و سلطه و ایجاد آگاهی در مورد روابط اجتماعی- استثماری کمک می‌کند. در این راستا پس از مقدمه اجمالی، ذکر پیشینه و چارچوب نظری پژوهش نتیجه‌گیری می‌شود که نظامی در مجموعه مقالات مخزن‌الاسرار (به‌جز مقالت چهارم) بیشتر به تقویت عقلانیت اخلاقی و توسعۀ ایدئولوژی دینی می‌پردازد بدون اینکه مشروعیت نظام حاکم را مورد نقد قرار دهد و کاری به انتقاد از سلطه داشته باشد.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/262/207