Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 4 تابستان 1405 1405 04 01 An Examination of Proverbs in the Persian Language from the Perspective of Searle’s Speech Act Theory بررسی ضرب­المثل در زبان­ فارسی از دیدگاه کنش­های گفتاری سرل 1 24 FA شهلا حمید محمد استادیار دانشگاه پلی تکنیک اربیل، دانشگاه تکنیکی شقلاوه. یوسف شریف سعید استاد دانشگاه زیان، دانشگاه صلاح‌الدین، اربیل، عراق Journal Article 1404/05/01 <p>Proverbs, as an inseparable part of the cultural and linguistic heritage of every society, play a significant role in the transmission of knowledge, values, and norms. Despite the importance of these linguistic structures, relatively few studies have undertaken a comprehensive analysis of their speech-act functions, particularly within the theoretical framework of John Searle’s speech act theory, in the Persian language. The aim of this study was to analyze and classify speech acts (assertive, directive, commissive, expressive, and declarative) in a corpus of Persian proverbs and to identify their frequency and distribution in order to achieve a deeper understanding of the communicative nature and dominant functions of proverbs in this language. This research adopted a qualitative–quantitative design and was conducted using a content analysis approach. The statistical population consisted of Persian proverbs, and a purposive sample of 300 proverbs was selected from authoritative sources (including Amsāl o Ḥekam by Dehkhodā and Shakurzādeh’s Dictionary of Twelve Thousand Persian Proverbs) and analyzed. After data extraction, the proverbs were carefully classified and coded based on Searle’s fivefold taxonomy of speech acts. Subsequently, the absolute and percentage frequencies of each category were calculated. In addition to the quantitative analysis, a qualitative analysis of selected examples was conducted to provide a more in-depth explanation of each speech act. The results indicated that among the 300 Persian proverbs examined, assertive speech acts (200 instances, 67.66%) had the highest frequency, primarily functioning to state facts and describe realities. This was followed by directive speech acts (66 instances, 22%), which play a key role in advising, warning, and guiding the addressee’s behavior. Expressive speech acts (29 instances, 9.67%) were associated with the expression of the speaker’s psychological states and emotions. In contrast, commissive speech acts (5 instances, 1.67%) occurred very infrequently and were mostly related to ethical principles concerning promises and commitments rather than the creation of direct obligations. No declarative speech acts (0 instances, 0%) were identified among the Persian proverbs, which can be attributed to the general nature of proverbs and their lack of institutional authority. Overall, the findings demonstrate that Persian proverbs predominantly serve descriptive (assertive) and guiding (directive) functions and are used less frequently for the direct expression of emotions or the creation of personal commitments, while lacking reality-altering (declarative) capabilities.</p> <p>ضرب‌المثل‌ها به عنوان بخش جدایی‌ناپذیری از میراث فرهنگی و زبانی هر جامعه، نقش بسزایی در انتقال دانش، ارزش‌ها و هنجارها ایفا می‌کنند. با وجود اهمیت این ساختارهای زبانی، پژوهش‌های محدودی به تحلیل جامع کارکردهای گفتاری آن‌ها، به‌ویژه بر اساس چارچوب نظری کنش‌های گفتاری جان سرل، در زبان فارسی پرداخته‌اند. هدف این پژوهش، تحلیل و طبقه‌بندی کنش‌های گفتاری (اظهاری، ترغیبی، تعهدی، عاطفی و اعلامی) در مجموعه‌ای از ضرب‌المثل‌های فارسی و شناسایی فراوانی و توزیع آن‌ها بود تا درک عمیق‌تری از ماهیت ارتباطی و کارکردهای غالب ضرب‌المثل‌ها در این زبان حاصل شود. این مطالعه از نوع کیفی- کمی بوده و با رویکرد تحلیل محتوا انجام شده است. جامعه آماری پژوهش را ضرب‌المثل‌های فارسی تشکیل می‌دهند و یک نمونه هدفمند شامل ۳۰۰ ضرب‌المثل از منابع معتبر (از جمله امثال و حکم دهخدا و فرهنگ دوازده هزار ضرب‌المثل‌ فارسی شکورزاده) انتخاب و مورد بررسی قرار گرفت. داده‌ها پس از فیش‌برداری، بر اساس تعاریف پنج‌گانه کنش‌های گفتاری سرل، به دقت طبقه‌بندی و کدگذاری شدند. سپس، فراوانی مطلق و درصدی هر دسته محاسبه گردید. علاوه بر تحلیل کمی، تحلیل کیفی نمونه‌های منتخب نیز برای تبیین عمیق‌تر هر کنش انجام شد.  نتایج پژوهش نشان داد که در میان ۳۰۰ ضرب‌المثل فارسی بررسی شده، کنش‌های اظهاری (۲۰۰ مورد، 67/66%) بیشترین فراوانی را به خود اختصاص دادند که عمدتاً به بیان حقایق و توصیف واقعیت‌ها می‌پردازند. پس از آن، کنش‌های ترغیبی (۶۶ مورد، 22%) قرار گرفتند که نقش کلیدی در نصیحت، هشدار و جهت‌دهی به رفتار مخاطب دارند. کنش‌های عاطفی (۲۹ مورد، 67/9) نیز به ابراز حالت‌های روانی و احساسات گوینده اختصاص داشتند. در مقابل، کنش‌های تعهدی (۵ مورد، ۱.۶۷%) فراوانی بسیار پایینی داشتند که بیشتر به اصول اخلاقی مربوط به عهد و پیمان اشاره می‌کنند تا ایجاد تعهد مستقیم. هیچ‌گونه کنش اعلامی (۰ مورد، ۰%) در میان ضرب‌المثل‌های فارسی شناسایی نشد، که این امر به دلیل ماهیت عمومی و فقدان قدرت نهادی ضرب‌المثل‌ها است. این مطالعه نشان می‌دهد که ضرب‌المثل‌های فارسی عمدتاً در خدمت کارکردهای توصیفی (اظهاری) و هدایت‌گر (ترغیبی) هستند و در مقایسه، کمتر برای ابراز مستقیم احساسات یا ایجاد تعهدات فردی به کار می‌روند و فاقد قابلیت‌های تغییردهنده واقعیت (اعلامی) هستند.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/255/204