Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 4 بهار 1405 1405 01 01 مقایسۀ اخلاق سیاسی در ایران عصر غزنوی (با تکیه بر تاریخ بیهقی) و دوران معاصر مقایسۀ اخلاق سیاسی در ایران عصر غزنوی (با تکیه بر تاریخ بیهقی) و دوران معاصر 1 15 10.61838/jtpll.231 FA پرویز شیبانی استادیار گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران Journal Article 1404 05 10 <p>تاریخ بیهقی به عنوان یکی از متون برجسته‌ی تاریخی-‌ادبی فارسی، بازتاب‌دهنده‌ی ارزش‌ها و ضدارزش‌های اخلاقی در عصر غزنوی است. ‌این پژوهش با هدف مقایسه‌ی اخلاق سیاسی در عصر غزنوی (با تکیه بر تاریخ بیهقی) و دوران معاصر،  به<strong> </strong>روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی انجام شده است. داده‌های تاریخی از متن تاریخ بیهقی استخراج و با نمونه‌های امروزیِ فساد، عدالت و مصلحت‌گرایی در سیاست مقایسه شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در عصر غزنوی، اخلاق سیاسی شدیداً تحت تأثیر تمایلات فردی حاکمان مانند سلطان محمود و مسعود بود و مفاهیمی چون وفاداری، خیانت و عدالت اغلب تابعی از روابط شخصی و قدرت مطلقه محسوب می‌شد. در مقابل، در عصر حاضر، حاکمیت قانون، نهادهای نظارتی و نقش افکار<strong> </strong>عمومی تا حدی از خودکامگی کاسته است، هرچند برخی الگوهای اخلاقی مانند مصلحت‌گرایی افراطی و فساد اداری همچنان تداوم یافته‌اند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که تفاوت اصلی بین دو دوره در نهادینه شدن سازوکارهای کنترل<strong> </strong>قدرت است؛ در حالی که در دوره‌ی غزنوی، فقدان نهادهای مستقل به گسترش دسیسه‌های درباری و بی‌عدالتی منجر می‌شد، امروزه سازوکارهایی مانند رسانه‌های آزاد، انتخابات و نهادهای<strong> </strong>ضدفساد هرچند ناکامل امکان نظارت بر اخلاق سیاسی را فراهم کرده‌اند. این مطالعه به این نتیجه می‌رسد که تاریخ بیهقی می‌تواند به عنوان آینه‌ای برای فهم تداوم و تحول اخلاق سیاسی در گذر زمان مورد استفاده قرار گیرد و هشدار می‌دهد که ضعف نهادهای نظارتی در هر دوره‌ای می‌تواند به بازتولید الگوهای فساد و بی‌اخلاقی بینجامد.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/231/227