Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 زمستان 1404 1404 10 15 A Comparative Analysis of the Art of Imagery through Metaphor in the Poetry of Khayyam and Abu al-Ala al-Ma’arri تحلیل تطبیقی هنر تصویرسازی از طریق استعاره در شعر خیام و ابوالعلاء معری 1 17 10.61838/jtpll.226 FA محمدرضا بیگی استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه پیام نور ، تهران ، ایران گودرز کاکاوندی مدرس آموزش معارف اسلامی ، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. فریده اخوان پلنگ سرائی مدرس آموزش معارف اسلامی ، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. Journal Article 1404/04/07 <p>Hakim Omar Khayyam and Abu al-Ala al-Ma’arri, two eminent poet-philosophers of the Islamic world, despite their profound intellectual commonalities in skepticism, rationalism, and critique of conventional beliefs, arrived at two entirely contrasting worldviews. Khayyam inclined toward hedonism and the enjoyment of the moment, whereas al-Ma’arri chose absolute pessimism and extreme asceticism. This contrast provides a unique framework for examining how philosophy manifests in verbal art. The main objective of this study, beyond a superficial comparison, is to conduct a comparative and structural analysis of the art of imagery through metaphor in the poetry of these two thinkers. The article seeks to answer the question of how Khayyam’s hedonistic worldview and al-Ma’arri’s pessimistic worldview, respectively, led to the creation of two distinct sets of artistic images and metaphors, and how these images became the principal tools of their philosophical reflection. The research method is descriptive–analytical with a comparative approach. Accordingly, the theoretical foundations related to imagery and metaphor are first defined. Then, through qualitative content analysis of Khayyam’s Rubaiyat and al-Ma’arri’s Luzumiyyat, the central metaphors of each poet are identified and categorized. In the final step, these metaphorical systems are examined separately and then comparatively to reveal their similarities and differences in reflecting the poets’ philosophical thought. The findings indicate that the metaphorical imagery of each poet serves as a direct reflection and a vehicle for the realization of his worldview. Khayyam employs sensory and tangible metaphors (e.g., the jug, wine, grass) to emphasize the value of material life and the necessity of immediate joy. In contrast, al-Ma’arri uses abstract and caustic metaphors (e.g., the body as a prison, the world as carrion) to logically affirm the evil of existence and the necessity of abstaining from it. Ultimately, for both poets, imagery is not merely a literary ornament but a philosophical act in confronting the enigma of existence.</p> <p>حکیم عمر خیام و ابوالعلاء معری، دو شاعر-فیلسوف برجسته در جهان اسلام، با وجود اشتراکات فکری عمیق در شکاکیت، خردگرایی و نقد باورهای رایج، به دو جهان‌بینی کاملاً متضاد دست یافتند. خیام به لذت‌گرایی و اغتنام فرصت روی آورد، در حالی که معری بدبینی مطلق و زهد افراطی را برگزید. این تضاد، بستری منحصربه‌فرد برای بررسی چگونگی تجلی فلسفه در هنر کلامی فراهم می‌کند. هدف اصلی این پژوهش، فراتر از یک مقایسه سطحی، تحلیل تطبیقی و ساختاری هنر تصویرسازی از طریق استعاره در شعر این دو اندیشمند است. مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه جهان‌بینی لذت‌گرای خیام و جهان‌بینی بدبینانه معری، به ترتیب، به خلق دو مجموعه از تصاویر هنری و استعاره‌های کاملاً منجر شده است و این تصاویر چگونه به ابزار اصلی اندیشه‌ورزی آن‌ها تبدیل شده‌اند. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی است. در این راستا، ابتدا مبانی نظری مرتبط با تصویرسازی و استعاره تعریف شده، سپس با تحلیل محتوای کیفی رباعیات خیام و لزومیات معری، استعاره‌های کانونی هر شاعر شناسایی و دسته‌بندی شده‌اند. در گام نهایی، این نظام‌های استعاری به صورت مجزا و سپس در کنار یکدیگر مقایسه شده‌اند تا وجوه افتراق و اشتراک آن‌ها در بازتاب اندیشه فلسفی‌شان آشکار گردد. نتایج نشان می‌دهد که هنر تصویرسازی استعاری هر شاعر، بازتاب مستقیم و ابزار تحقق جهان‌بینی اوست. خیام از استعاره‌های حسی و ملموس (کوزه، می، سبزه) برای تأکید بر ارزش زندگی مادی و ضرورت شادمانی آنی بهره می‌برد. در مقابل، معری با استعاره‌های انتزاعی و گزنده (تن چون زندان، دنیا چون جیفه) به شکل منطقی، شر بودن وجود و لزوم پرهیز از آن را اثبات می‌کند. در نهایت، تصویرسازی برای این دو شاعر نه آرایه‌ای ادبی، بلکه یک «کنش فلسفی» برای مواجهه با معمای هستی است.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/226/157