Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 پاییز 1404 1404 07 29 Construction of the Concept of Woman in Intellectual Poetry: A Case Study of the Poems of Abolqasem Lahouti, Ahmad Shamlou, and Forough Farrokhzad برساخت مفهوم زن در شعر روشنفکری: مطالعه موردی اشعار ابوالقاسم لاهوتی، احمد شاملو و فروغ فرخزاد 1 18 10.61838/jtpll.200 FA مهرآسا رحمانی دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیّات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران. غلامرضا پیروز استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیّات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران. رضا ستاری دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیّات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران. حسین حسن‌پور آلاشتی دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیّات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران. Journal Article 1404/04/09 Following the introduction of Western intellectual currents into Iran and, subsequently, the occurrence of the Constitutional Revolution, transformations took place in the ideological system of the people—particularly among politicians, literati, and poets—which led to the emergence of intellectuals in these domains. With the rise of this movement, a wide spectrum of intellectual tendencies appeared in Iran, some of which paid significant attention to the issue of women. For instance, woman in the concept of land and homeland, or woman in the sense of the feminine gender, can be observed in the three panels of Maryam Mirzadeh-ye Eshqi or Iran-e Khanom by Reza Baraheni. In the present study, which has been prepared using a descriptive–analytical method, the intellectual construction of poet–intellectuals such as Lahouti, Shamlou, and Farrokhzad concerning the concept of woman as feminine gender is examined. Each poet–intellectual has a distinct construction and perception of the concept of woman in their thought, derived from their cultural and social contexts. The purpose of poet–intellectuals may be to raise women’s awareness of their rights, to liberate them from stereotypical molds, and to lead them toward awareness, equality, and empowerment, enabling them to break free from the constraints of a patriarchal society. The findings of the study indicate that elements such as the pursuit of freedom, patriotism, resistance against despotism, defense of women’s rights, justice-seeking, opposition to foreign domination, pursuit of knowledge, and the promotion of collective awareness are among the prominent characteristics of the poetry of these poets. Lahouti, Shamlou, and Farrokhzad considered the most important reasons for women’s intellectual and cultural backwardness and lack of social standing to be male dominance and authority over women, the absence of women in society in terms of education and employment, the lack of advocacy by women themselves, and similar issues. The study also shows that Shamlou addressed this concept more profoundly than Lahouti and Farrokhzad, and their similar as well as different perspectives are presented. پس از ورود جریان روشنفکری غربی به ایران و در پی آن، وقوع انقلاب مشروطه تحولاتی در نظام اندیشگانی، مردم به‌ویژه سیاست‌مداران، ادبا و شاعران رخ داد که باعث ظهور روشنفکرانی در این حوزه‌ها شد. در پی ظهور این جریان طیف گسترده‌ای از گرایش‌های فکری در ایران به وجود آمد که در برخی از این گرایش‌ها توجه به مسأله‌ی زن پررنگ جلوه می‌کند؛ برای نمونه زن در مفهوم سرزمین و وطن، و زن در معنای جنسیت مؤنث در شعر سه تابلوی مریم میرزاد‌ه‌ی عشقی و یا ایرانه خانم رضا براهنی آمده است؛ اما در این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی تدوین شده، بر ساخت روشنفکرانه‌ی شاعر- روشنفکرانی از قبیل لاهوتی، شاملو و فرخزاد نسبت به مفهوم زن در معنای جنسیت مؤنث مورد بررسی قرار گرفته است. هر شاعر - روشنفکر برساخت و دریافتی متفاوت از مفهوم زن در تفکرات خود دارد که نشأت گرفته از فکر فرهنگ و جامعه‌ی او است. هدف شاعر- روشنفکران می‌تواند این باشد که می‌خواهند زن نسبت به حقوق خود آگاه گردد و از قالب کلیشه‌ای بیرون بیاید و به سمت آگاهی، برابری و قدرت قدم بردارد تا از حصارهای جامعه مردسالار رهایی یابد. یافته‌های پژوهش گویای آن است که مؤلفه‌هایی چون آزادی‌خواهی، وطن دوستی، ستیز با استبداد، دفاع از حقوق زنان، عدالت‌طلبی، مخالفت با سلطه‌گری بیگانگان، علم‌اندوزی و ارتقای آگاهی جمعی، از شاخصه‌های برجستة شعر این شاعران است. لاهوتی، شاملو و فرخزاد مهم‌ترین دلیل عقب‌ماندگی فکری، فرهنگی و نداشتن جایگاه اجتماعی را برای زنان، تسلط و تحکم مردان بر زنان، عدم حضور زن در جامعه برای تحصیل و اشتغال، عدم حق‌طلبی از سوی خود زنان و مسائلی از این دست می‌دانند و نیز نشان می‌دهیم شاملو عمیق‌تر از لاهوتی و فرخزاد به این مفهوم پرداخته است و نگرش‌های مشابه و متفاوت آن‌ها بیان می‌گردد.

https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/200/151