Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 تابستان 1404 1404 06 30 Examining Characterization in Shahnameh and Its Impact on the National Identity of High School Students with an Emphasis on Upper Secondary Persian Textbooks بررسی شخصیتپردازی در شاهنامه و تاثیر آن بر هویت ملی دانشآموزان با تاکید بر کتب فارسی متوسطه دوم 1 15 10.61838/jtpll.197 FA دیار رفاعی گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران Journal Article 1404/02/22 The present study was conducted with the aim of examining characterization in the Shahnameh and its impact on the national identity of students in upper secondary Persian textbooks. This study is descriptive–analytical and qualitative in nature, and by using content analysis of textbooks and the texts of the Shahnameh, the individual, ethical, social, and identity-related dimensions of the characters were analyzed. The findings showed that the characters of the Shahnameh, such as Rostam, Siavash, Kay Khosrow, and Sohrab, possess multidimensional traits, and each carries significant educational and identity-related messages for students. The representation of these characters in upper secondary Persian textbooks varies: the tenth-grade textbook focuses more on epic and tragic aspects, the eleventh-grade textbook emphasizes ethics and moral lessons, and the twelfth-grade textbook highlights rationality, pursuit of justice, and political prudence. National identity indicators such as patriotism, justice-seeking, self-sacrifice, and loyalty are strongly present in the textbooks and have a positive impact on students, although the indicators of rationality and analysis of social issues receive less attention. The study concludes that the characterization in the Shahnameh has considerable potential to strengthen national identity, foster ethical education, and promote cultural motivation in the younger generation. It also emphasizes that providing deeper analyses and complementary educational activities can enhance the effectiveness of these texts. پژوهش حاضر با هدف بررسی شخصیت‌پردازی در شاهنامه و تأثیر آن بر هویت ملی دانش‌آموزان در کتاب‌های فارسی متوسطه دوم انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی ـ تحلیلی و کیفی است و با استفاده از روش تحلیل محتوای کتاب‌های درسی و متون شاهنامه، ابعاد فردی، اخلاقی، اجتماعی و هویتی شخصیت‌ها مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد که شخصیت‌های شاهنامه، همچون رستم، سیاوش، کیخسرو و سهراب، دارای ویژگی‌های چندبعدی هستند و هر یک پیام‌های تربیتی و هویتی قابل توجهی برای دانش‌آموزان دارند. بازنمایی این شخصیت‌ها در کتاب‌های فارسی متوسطه دوم متفاوت است؛ پایه دهم بیشتر بر جنبه‌های حماسی و تراژیک تمرکز دارد، پایه یازدهم بر اخلاق و عبرت‌آموزی و پایه دوازدهم بر خردورزی، عدالت‌طلبی و تدبیر سیاسی. شاخص‌های هویت ملی مانند میهن‌دوستی، عدالت‌خواهی، ایثار و وفاداری در کتاب‌ها پررنگ بوده و تأثیر مثبتی بر دانش‌آموزان دارند، هرچند شاخص خردورزی و تحلیل مسائل اجتماعی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش نشان می‌دهد که شخصیت‌پردازی شاهنامه ظرفیت بالایی برای تقویت هویت ملی، تربیت اخلاقی و انگیزه فرهنگی نسل جوان دارد و تأکید می‌کند که ارائه تحلیل‌های عمیق‌تر و فعالیت‌های مکمل آموزشی می‌تواند اثرگذاری این متون را افزایش دهد.

https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/197/139