Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 تابستان 1404 1404 06 30 Examining Sana’i’s Mystical Contradictions Based on Croce’s Aesthetic Theory بررسی تناقضات عرفانـی سنایی بر اساس نظریه زیبایی‌شناسی کروچه 1 19 10.61838/jtpll.186 FA خیرالنساء محمّدپور استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران. اعظم پوینده‌پور استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران. Journal Article 1404/01/22 <p>The mystical poetry of Hakim Sana’i of Ghazna, as one of the foundational pillars of Persian Sufi literature, is deeply interwoven with paradoxes and seemingly contradictory propositions that challenge formal logic. This study, aiming to reinterpret these contradictions as the apex of Sana’i’s artistic power, employs a descriptive-analytical approach within the framework of Croce’s aesthetic theory of “intuition-expression.” Accordingly, the central paradoxical themes—such as self-denial, love, and annihilation (fanā)—were extracted and analyzed in two domains: “intuition” (raw mystical experience) and “expression” (its artistic formulation) in Sana’i’s Hadīqat al-Haqīqa. The findings demonstrate that Sana’i’s artistry lies in the “successful expression” and mastery of these tumultuous intuitions within a cohesive and aesthetically pleasing artistic form. Through the force of language, he casts contradictory content into a firm mold and triumphs over semantic disorder. Consequently, contradiction in Sana’i’s poetry is not a logical deficiency, but rather the “raw material” of art that attests to the victory of “expression” over “intuition,” and to the poet’s ability to transform conflict into a lasting and influential artistic object.</p> <p>شعر عرفانی حکیم سنایی غزنوی، به عنوان یکی از ستون‌های بنیادین ادبیات صوفیانه فارسی، در ژرف‌ترین لایه‌های خود با پارادوکس‌ها و گزاره‌های به ظاهر متناقضی آمیخته است که منطق صوری را به چالش می‌کشند. این پژوهش با هدف بازخوانی این تناقضات به مثابه نقطه اوج قدرت هنری سنایی، از رویکردی توصیفی-تحلیلی و چارچوب نظریه زیبایی‌شناسی «شهود-بیان» کروچه بهره می‌برد. بر این اساس، مضامین پارادوکسیکال اصلی مانند تحقیر نفس، عشق، و فنا استخراج و در دو ساحت «شهود» (تجربه عرفانی خام) و «بیان» (صورت‌بندی هنری آن) در حدیقه الحقیقه سنایی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که هنر سنایی در «بیان موفق» و مهار کردن این شهودهای متلاطم در یک فرم هنریِ منسجم و زیبا نهفته است. او با قدرت کلام، محتوای متناقض را در قالبی متقن می‌ریزد و بر آشوب معنایی غلبه می‌کند. در نتیجه، تناقض در شعر سنایی یک نقص استدلالی نیست، بلکه «ماده خام» هنری است که گواه پیروزی «بیان» بر «شهود» و توانایی شاعر برای تبدیل تضاد به یک ابژه هنری ماندگار و تأثیرگذار است.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/186/131