Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 بهار 1404 1404 03 30 Examination and Analysis of Deviation from Norms in Attar’s Poetry: A Case Study of Mantiq al-Tayr, Ilahi-Nama, Musibat-Nama, and Asrar-Nama بررسی و تحلیل هنجارگریزی در شعر عطار: مطالعه موردی منطق‌الطیر، الهی نامه، مصیبت نامه و اسرار نامه 1 28 10.61838/jtpll.182 FA رحمت الله امیدپور گروه زبان‌شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. کامران مهرگان گروه علمی آموزش زبان های خارجی، واحد مسجدسلیمان، دانشگاه آزاد اسلامی، مسجدسلیمان، ایران. شهین قاسمی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Journal Article 1403/11/15 <p>This study, with a scientific and critical approach, analyzes various types of deviations from norms present in the masnavis of Mantiq al-Tayr, Ilahi-Nama, Musibat-Nama, and Asrar-Nama, and examines both the quantity and quality of their application. Literature, as a linguistic art, plays a significant role in capturing the attention of its audience. The aim of this research is to investigate linguistic deviations from norms in the masnavis of Attar of Nishapur. Literary language is shaped through deviation from the ordinary norms of language, and such linguistic deviations can contribute to enhancing the impact of literature. Although the concept of deviation from norms is a relatively modern discussion within the Formalist school, the essence of literature has always been intertwined with such linguistic deviations. In this context, Attar of Nishapur, by employing different forms of semantic, syntactic, and phonological deviations, has succeeded in foregrounding and enhancing the literariness of his poetry. Semantic deviation includes the creation of poetic images through simile, metaphor, personification, and metonymy, which bestow a poetic quality upon the poet’s language. Furthermore, due to the necessity of meter and musicality, Attar resorts to syntactic deviations, and for the sake of defamiliarization and creating strangeness in expression, he employs phonological deviations. The use of archaic and obsolete vocabulary is also a prominent feature of his poetry. Although dialectal deviation is less pronounced in his works, words from the Nishapuri dialect and other dialects of Khorasan are evident in his poetry.</p> <p>این پژوهش، با رویکردی علمی و انتقادی، به تحلیل انواع هنجارگریزی‌های موجود در مثنوی‌های منطق‌الطیر، الهی نامه، مصیبت نامه و اسرار نامه پرداخته و کمیت و کیفیت کاربرد آن‌ها را بررسی می‌کند. ادبیات به عنوان یک هنر زبانی، نقش مهمی در جلب توجه مخاطب دارد. هدف از این مطالعه، بررسی هنجارگریزی‌های زبانی در مثنوی‌های عطار نیشابوری می‌باشد. زبان ادبی با هنجارگریزی از نرم‌های معمول زبان شکل می‌گیرد و این انحرافات زبانی می‌توانند به تأثیر بیشتر ادبیات کمک کنند. اگرچه مفهوم هنجارگریزی از مباحث نسبتاً جدید مکتب فرمالیسم است، اما ذات ادبیات همواره با این انحرافات زبانی گره خورده است. در این میان، عطار نیشابوری با بهره‌گیری از انواع هنجارگریزی‌های معنایی، نحوی و آوایی، توانسته است به برجسته‌سازی و ادبیت شعر خود دست یابد. هنجارگریزی معنایی شامل خلق تصاویر شعری از تشبیه، استعاره، تشخیص و کنایه است که به کلام شاعر خصلتی شاعرانه می‌بخشد. همچنین به ضرورت وزن و موسیقی، عطار دست به هنجارگریزی نحوی می‌زند و برای آشنایی‌زدایی و ایجاد غرابت کلام، از هنجارگریزی آوایی بهره می‌برد. استفاده از واژگان کهنه و منسوخ نیز از ویژگی‌های بارز شعر اوست. هرچند هنجارگریزی گویشی در شعر او کم‌رنگ است، اما واژگان لهجه نیشابوری و لهجه‌های خراسان در شعرش دیده می‌شود.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/182/125