Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 پاییز 1404 1404 08 10 Comparative Analysis of Maslow’s Hierarchy of Needs and the Seven Valleys of Mystical Journey in Attar’s Conference of the Birds بررسی تطبیقی مراتب هرم مازلو و وادی‌های هفت‌گانۀ سلوک عرفانی در منطق‌الطیر عطار 1 13 10.61838/jtpll.178 FA داریوش ذوالفقاری استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران. Journal Article 1404/04/01 <p>This article aims to conduct a comparative analysis of Abraham Maslow’s hierarchy of needs and the seven mystical valleys presented in Attar’s Conference of the Birds. Despite the fundamental differences between the two systems—one emerging from modern humanistic psychology and the other rooted in Islamic–Persian mysticism—the step-by-step comparative analysis demonstrates that in both, the process of human transcendence moves from basic needs toward meaning, unity, and self-transcendence. The comparison begins with an analysis of the internal structure of each system and, following an independent introduction to Maslow’s hierarchy and an exposition of Attar’s mystical valleys, each of the seven psychological and mystical stages is examined comparatively. In this analysis, while epistemological distinctions are preserved, structural similarities and the inner evolutionary path of the human being are highlighted. A comparative table enables the reader to grasp a concise and effective overview of each stage. Finally, by emphasizing the necessity of avoiding improper equivalence, critical perspectives regarding this comparison are also presented and discussed. The findings of this study indicate that mystical wayfaring in Islamic mysticism can, with conceptual boundaries preserved, be interpreted as convergent with the psychological path of self-actualization. This opens a pathway for interdisciplinary dialogue between psychology and mysticism.</p> <p>این مقاله با هدف بررسی تطبیقی ساختار هرم نیازهای آبراهام مازلو و وادی‌های هفت‌گانۀ عرفانی در <em>منطق‌الطیر</em> عطار نگاشته شده است. با وجود تفاوت‌های بنیادین میان این دو نظام—یکی برآمده از روان‌شناسی انسان‌گرای مدرن و دیگری برخاسته از عرفان اسلامی‌ـ‌ایرانی—تحلیل تطبیقی مرحله‌به‌مرحله نشان می‌دهد که در هر دو، سیر تعالی انسان از نیازهای ابتدایی به‌سوی معنا، وحدت، و فراروی از خویشتن صورت می‌پذیرد. این تطبیق از مسیر تحلیل ساختار درونی هر دو دستگاه آغاز شده و پس از معرفی مستقل هرم مازلو و شرح منظومۀ وادی‌های عرفانی عطار، هریک از مراحل هفت‌گانۀ روان‌شناختی و عرفانی به‌صورت تطبیقی بررسی شده است. در این تحلیل، ضمن حفظ تمایزهای معرفت‌شناختی، شباهت‌های ساختاری و سیر تکاملی درونی انسان مورد توجه قرار گرفته است. جدول تطبیقی، خواننده را قادر می‌سازد که مقایسه‌ای فشرده و کارآمد از هر مرحله داشته باشد. در پایان، با تأکید بر لزوم پرهیز از هم‌ارزسازی نابه‌جا، دیدگاه‌های انتقادی نسبت به این تطبیق نیز طرح و بررسی شده است. نتیجۀ پژوهش حاکی از آن است که سلوک عرفانی در عرفان اسلامی را می‌توان، با حفظ مرزهای مفهومی، هم‌افق با سیر کمال روان‌شناختی تفسیر کرد. این امر می‌تواند راهی برای گفت‌وگوی میان‌رشته‌ای میان روان‌شناسی و عرفان بگشاید<strong>.</strong></p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/178/145