Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 بهار 1404 2025 06 10 A Comparative Critique of the Teaching of Arabic Textbooks in Middle and High School During the 1990s and 2010s in Iran نقد مقایسه‌ای تدریس کتاب‌های عربی مقطع راهنمایی و دبیرستان در دو دهۀ 1370 و 1390 1 18 10.61838/jtpll.166 FA زهرا عباس زاده گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران غلام عباس ذاکری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران فروزان حق شناس گتابی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران Journal Article 2025 01 29 <p> </p> <p><strong>Purpose:</strong> This study aims to conduct a comparative critique of Arabic textbooks in Iranian middle and high schools during the 1990s and 2010s, focusing on structure, linguistic content, educational goals, and teaching approaches.</p> <p><strong>Methodology:</strong> Using a narrative review and descriptive analysis approach, this study analyzed Arabic textbooks used in secondary education across two decades. Key dimensions included textbook structure and design, types of texts and exercises, attention to four core language skills, assessment methods, and alignment with the National Curriculum.</p> <p><strong>Findings:</strong> The findings indicate that 1990s textbooks were rooted in traditional, grammar-based instruction, lacking visual design and student engagement, with a strong teacher-centered orientation. In contrast, 2010s textbooks incorporated interactive tasks, practical language use, visual enhancements, and emphasized speaking and listening skills. However, implementation challenges remained due to limited teacher training and resource gaps.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> While 2010s textbooks represent substantial improvement over previous decades in structure and pedagogy, their success depends on improved alignment with classroom realities, supplementary materials, and teacher empowerment. The study highlights that textbook reform must be accompanied by broader institutional support for effective language education.</p> <p> </p> <p> </p> <p><strong>هدف:</strong> این پژوهش با هدف نقد و بررسی تطبیقی کتاب‌های درسی زبان عربی مقطع راهنمایی و دبیرستان در دو دهه ۱۳۷۰ و ۱۳۹۰، با تمرکز بر ساختار، محتوای زبانی، اهداف آموزشی و رویکردهای تدریس انجام شد<strong>.</strong></p> <p><strong>روش‌شناسی:</strong> پژوهش حاضر به روش مروری-روایی و تحلیل توصیفی انجام شده است. بدین منظور، مجموعه‌ای از کتاب‌های درسی عربی منتشرشده در مقاطع متوسطه اول و دوم طی دو دهه مذکور انتخاب و به‌صورت کیفی تحلیل شدند. مؤلفه‌هایی مانند طراحی ساختاری، نوع متون و تمرین‌ها، توجه به مهارت‌های چهارگانه زبانی، شیوه‌های ارزشیابی، و هماهنگی با برنامه درسی ملی مورد بررسی قرار گرفتند<strong>.</strong></p> <p><strong>یافته‌ها:</strong> تحلیل‌ها نشان داد که کتاب‌های دهه ۱۳۷۰ مبتنی بر رویکردهای سنتی و صرف‌ونحوی بوده، فاقد عناصر بصری و تعامل‌گرا بودند و نقش معلم در آن‌ها بسیار پررنگ بود. در مقابل، کتاب‌های دهه ۱۳۹۰ با بهره‌گیری از طراحی گرافیکی، محتوای کاربردی، تمرین‌های تعاملی و تأکید بر مهارت‌های گفتاری و شنیداری، گامی مؤثر در جهت آموزش معنا محور برداشتند، هرچند در پیاده‌سازی اهداف به دلیل کمبود زیرساخت و آموزش معلمان چالش‌هایی مشاهده شد<strong>.</strong></p> <p><strong>نتیجه‌گیری:</strong> کتاب‌های درسی عربی دهه ۱۳۹۰ نسبت به دوره قبل دارای پیشرفت قابل‌توجهی از نظر ساختار و رویکرد آموزشی هستند، اما برای اثربخشی نهایی، نیازمند هماهنگی بیشتر با ظرفیت اجرایی مدارس، تقویت منابع جانبی و توانمندسازی دبیران هستند. این پژوهش نشان می‌دهد که تحول در محتوای آموزشی باید همراه با تحولات نهادی و اجرایی صورت پذیرد<strong>.</strong></p> <p> </p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/166/113