Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 تابستان 1404 1404 05 15 A Literary Analysis of Lyric Elements in Nezami’s Poem Khosrow and Shirin تحلیل عناصر غنایی در منظومه خسرو و شیرین نظامی 1 23 10.61838/jtpll.154 FA عبدالوهاب شهنواز خالقدادی دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران علی ماندگار استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران مجید رضا خزاعی وفا استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران Journal Article 1404/01/25 <p>Nezami Ganjavi’s Khosrow and Shirin stands as one of the most distinguished lyrical works in classical Persian literature, intertwining poetic expression with complex narrative structure to depict themes of love within an epic framework. This article analyzes the lyrical elements in the poem, focusing on the depiction of nature, characterization of the lover and beloved, lyrical dialogues, and secondary poetic components such as prayers, laments, music, and elegy. The findings reveal that Nezami utilizes a musical language, vivid imagery, and emotional structures not only to narrate love but also to elevate it into a profound, multidimensional, and sometimes mystical experience. The character of Farhad, as a symbol of pure and selfless love, enriches the poem’s emotional depth and culminates its lyrical essence through his tragic death. Descriptions of nature, feasts, flirtation, union and separation, and romantic death all contribute to the creation of a deeply lyrical structure. The study concludes that Khosrow and Shirin transcends a conventional romantic tale and serves as a complete model of Persian lyrical poetry, transforming the theme of love from narrative content into a realm of feeling and meaning.</p> <p>منظومه خسرو و شیرین نظامی گنجوی از شاخص‌ترین آثار تغزلی در ادبیات کلاسیک فارسی است که با بیانی شاعرانه و ساختاری پیچیده، مضامین عاشقانه را در قالبی حماسی روایت می‌کند. این مقاله با هدف تحلیل عناصر غنایی در این منظومه، به بررسی نقش طبیعت، وصف معشوق و عاشق، روابط تغزلی میان شخصیت‌ها، و کارکردهایی چون نیایش، شکوائیه، موسیقی و مرثیه پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظامی با بهره‌گیری از زبان موسیقایی، تصویرسازی‌های شاعرانه، و ساختارهای عاطفی، نه‌تنها عشق را روایت کرده، بلکه آن را به تجربه‌ای درونی، چندبعدی و گاه عارفانه بدل ساخته است. در این میان، شخصیت فرهاد به‌عنوان نماد عشق پاک و فداکارانه، به غنای معنایی اثر افزوده و با مرگ تراژیک خود، نقطه اوج احساسات تغزلی منظومه را رقم زده است. توصیف طبیعت، بزم، ناز و نیاز، وصال و فراق، و مرگ عاشقانه، همگی در خدمت شکل‌گیری یک ساختار تغزلی عمیق قرار گرفته‌اند. این پژوهش نشان می‌دهد که منظومه خسرو و شیرین فراتر از یک روایت عاشقانه، نمونه‌ای تمام‌عیار از شعر غنایی است که توانسته است عشق را از سطح روایت به ژرفای معنا و احساس ارتقاء دهد.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/154/99