Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 در دست انتشار 1405 10 01 A Descriptive–Analytical Approach to the Function of Women in Hormozgan Folktales Based on Vladimir Propp’s Model نگرش توصیفی – تحلیلی به خویشکاری زنان در قصه‌های عامیانه هرمزگان بر اساس الگوی ولادیمیر پراپ 1 20 FA صبرینه آسبان گروه زبان وادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ایران مهدی اسماعیلی گروه زبان وادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ایران شروین خمسه گروه زبان وادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ایران Journal Article 1405 02 13 <p>Folktales are among the most significant sources of anthropology and sociology for all ethnic groups and are considered a cultural asset for every nation. Iranian legends and folktales, likewise, contain various social and cultural insights. Women, as an integral part of human society, have always played active roles in folktales, engaging in actions or being assigned roles that, according to Vladimir Propp’s model, are referred to as <em>functions</em>. The totality of these functions reflects the image of women in the stories and legends of a nation. This study, adopting a descriptive–analytical method and utilizing library sources, seeks to analyze the image and functions of women in the folktales of Hormozgan, using Propp’s model as a framework, and to examine the roots and factors shaping society’s perceptions of women through this lens. Based on the findings of the research, women appear in Hormozgan’s folktales in roles such as mother, daughter, stepmother, wife, female neighbor, old woman, servant (maid), and others, ranked by frequency of presence. They perform functions such as villain, hero, princess, false hero, donor, dispatcher, and helper. The role of <em>daughter</em> has the highest frequency among the female characters, while <em>villainy</em> is the most frequent function, indicating a negative societal perception of women and their behaviors. Following this, the functions of princess, helper, and dispatcher also show high frequencies. The outcomes of women’s actions, as primary agents, in addition to institutionalizing deep and positive social and cultural values—especially through the disgrace, humiliation, and punishment of villainous and false hero characters at the end—can serve as a deterrent against immoral and inappropriate behaviors by women in society. Women depicted as villains or false heroes are severely punished by the end of the story, and in some cases, even lose their lives. This narrative trajectory, from various cultural perspectives, may serve as a source of moral instruction and exert a positive influence at the societal level.</p> <p>قصه‌های عامیانه یکی از منابع مهم انسان­شناسی و جامعه­­شناسی برای همه اقوام است و از پشتوانه­های فرهنگی هر ملتی به شمار می­رود. افسانه­ها و قصه‌های ایرانی نیز حاوی نکته­های مختلف اجتماعی و فرهنگی است. زنان به ­عنوان بخشی از جامعۀ انسانی، همواره درعرصۀ قصه‌ها حضوری فعال داشته­ و رفتارهایی را انجام داده­اند و یا به آن‌ها نسبت ­داده شده­است که در الگوی ولادیمیر پراپ با نام خویشکاری از آن یاد می­شود و مجموع این خویشکاری­ها نشان ­دهندۀ سیمای زنان در قصه‌ها و افسانه­های یک ملت است. پژوهش حاضر در پی آن است که به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ­ای، سیمای زنان و خویشکاری­های آنان در قصه‌های هرمزگان را با نگاه به الگوی ولادیمیر پراپ، بررسی و ریشه­ها وعوامل نوع نگرش جامعه به زنان را از این منظر واکاوی نماید. بر اساس یافته­های پژوهش، زنان در قصه‌های هرمزگان بر مبنای میزان حضور، به ترتیب در نقش­های مادر، دختر، نامادری (زن ­بابا)، همسر، زن­ همسایه، پیرزن، کنیز (کُلفت) و غیره ظاهر شده­اند. و در خویشکاری­­ها و کارکردهایی چون شریر، قهرمان، شاهزاده خانم، قهرمان دروغین، بخشنده، گسیل ­دارنده و یاریگر ایفای نقش می­کنند. نقش «دختری» بالاترین بسامد را در میان شخصیت‌های قصه‌های هرمزگان دارد و در میان خویشکاری‌­ها، بیشترین بسامد به «شرارت» تعلق دارد که نشانۀ نوع نگرش منفی جامعه به زنان و رفتارهای آنان است. بعد از آن به ترتیب خویشکاری شاهزاده ­خانم، یاریگر و گسیل دارنده نیز بسامد بالایی داشته؛ پیامد کنش­های زنان به ­منزلۀ عامل اصلی، علاوه بر نهادینه کردن ارزش­های عمیق و مثبت اجتماعی و فرهنگی با توجّه به رسوایی، تحقیر و مجازات، شخصیت­های شریر و قهرمانان دروغین در پایان، می­تواند عامل بازدارنده در برابر اعمال غیر اخلاقی و ناشایست زنان در جامعه باشد. زنان در نقش شریر و قهرمان دروغین در پایان داستان به شدّت مجازات شده و حتی در مواردی جان خود را ازدست داده­اند. این جریان از جنبه­های مختلف فرهنگی می­تواند زمینۀ عبرت­پذیری و اثرگذاری مثبت در سطح جامعه محسوب شود.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/152/344