Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 پاییز 1404 1404 08 09 A Comparative Study of the Main Characters in the Novel The Adventures of Hajji Baba of Ispahan and The Maqamat of Badiʿ al-Zaman al-Hamadhani جستاری تطبیقی در شخصیت‌های اصلیِ رمان سرگذشت حاجی‌بابای اصفهانی و مقامات بدیع‌الزمان همدانی 1 18 10.61838/jtpll.140 FA مریم شفيعي تابان استاديار، گروه زبان و ادبيات فارسي، دانشگاه پيام نور، تهران، ايران. فرزانه دستمرد استاديار، گروه زبان و ادبيات فارسي، دانشگاه پيام نور، تهران، ايران. فاطمه گوشه‌نشين استاديار، گروه زبان و ادبيات عربي، دانشگاه پيام نور، تهران، ايران. Journal Article 1404 01 16 <p>Characterization is the cornerstone of any narrative work, and understanding the characters—especially the protagonist, whether positive or negative—is key to grasping the depth and complexity of the story. This study focuses on the main character to compare and analyze two prominent literary works in Persian and Arabic literature from different historical periods and cultural contexts: Hajji Baba in The Adventures of Hajji Baba of Ispahan and Abu al-Fath Iskandari in The Maqamat of Badiʿ al-Zaman al-Hamadhani. Hajji Baba, driven by insatiable greed and desire for power and wealth, does not refrain from committing any immoral act to achieve his goals. Abu al-Fath Iskandari, the fluid and multifaceted protagonist of the Maqamat, transgresses ethical boundaries through his rhetorical skills and offers a subtle critique of the society of his time. The methodology of this study is descriptive-analytical with a comparative approach based on the French School. The findings reveal that the central structure of both works revolves around the actions and behaviors of weak and powerless characters. These figures are products of a society marked by poverty and misery, and they do not shy away from deceitful practices (such as identity alteration, begging, trickery, hypocrisy, and lying) to survive. However, there is a significant difference: while the Maqamat of Badiʿ al-Zaman al-Hamadhani centers not only on action but also on the protagonist’s eloquence and verbal skills, the novel The Adventures of Hajji Baba of Ispahan is primarily structured around the protagonist’s actions and behaviors.</p> <p>شخصیت‌پردازی، ستون اصلی هر اثر داستانی است و شناخت شخصیت‌ها به ویژه شخصیت اصلی داستان، (چه مثبت و چه منفی)، کلید درک عمق و پیچیدگی داستان به شمار می‌رود. این پژوهش، با تمرکز بر شخصیت‌ اصلی، به مقایسه و تحلیل دو اثر ادبی شاخص فارسی و عربی، از دو دوره و دو فرهنگ متفاوت می‌پردازد: حاجی‌بابای اصفهانی در سرگذشت حاجی‌بابای اصفهانی و ابوالفتح اسکندری در مقامات بدیع‌الزمان همدانی. حاجی بابا، با حرص و طمع بی‌حد و حصر، به دنبال قدرت و ثروت است و از هیچ عمل زشتی برای رسیدن به اهداف خود دریغ نمی‌کند. ابوالفتح اسکندری، شخصیت سیال و چندوجهی مقامات، با مهارت‌های گفتاری خود، مرزهای اخلاق را درنوردیده و نقدی ظریف بر جامعه زمان خود ارائه می‌دهد. روش این پژوهش توصیفی-تحلیلی، با رویکرد تطبیقی بر مبنای مکتب فرانسوی است. نتایج نشان می‌دهد هسته مرکزی این دو اثر بر پایه کنش و رفتار شخصیت‌هایی ضعیف و ناتوان می‌گردد. این شخصیت‌ها مولود اجتماعی هستند که فقر و بدبختی از ویژگی‌های بارز آن است و این افراد برای ادامه زندگی و حفظ بقا از هیچ‌گونه شیادی (تغییر هویّت، تکدی‌گر، حیله‌گری، ریاکاری و دروغ‎گویی) رویگردان نیستند، با این تفاوت که مدار مقامات بدیع‌الزمان همدانی در کنار کنش، حول فصاحت و مهارت‌های زبانی و گفتاری شخصیت اصلی می‌گردد، ولی مدار رمان سرگذشت حاجی‌بابای اصفهانی، حول محور کنش و رفتارهای شخصیت اصلی می‌گردد.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/140/103