Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 تابستان 1404 2025 09 16 The Impact of Carnivalesque Features on the Representation of Social Classes in Persian Proverbs: Volume I of Dehkhoda’s Amsal va Hekam تأثیر ویژگی‌های کارناوالیستی بر بازنمایی طبقات اجتماعی مختلف در ضرب‌المثل‌های فارسی جلد اول امثال و حکم دهخدا 1 25 10.61838/jtpll.123 FA سید مجتبی میری هزاوه گروه ادبیات غنایی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. محسن ایزدیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. شاهرخ حکمت گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. Journal Article 2025 04 09 <p>Persian lyrical literature has always reflected the social, cultural, and political conditions of Iranian society, with its great poets and writers using poetry and prose to express their pains, ideals, and critiques. Among these, folk literature especially proverbs plays a crucial role in conveying social and political meanings as part of the people’s oral culture. Proverbs, with their simple and concise language, reflect concepts such as justice, inequality, corruption, power, hope, and criticism of the status quo. Because of their popular nature, they are considered one of the most effective tools of collective expression.</p> <p>This study, drawing on Mikhail Bakhtin’s theory of the carnivalesque, analyzes the carnivalesque features found in the proverbs of Volume I of Ali Akbar Dehkhoda’s <em>Amsal va Hekam</em>. Elements such as ridicule, mockery, grotesque, norm inversion, laughter, humor, and criticism of power are identified and examined to reveal their critical and dialogic function within folk literature.</p> <p>The novelty of this research, compared to previous domestic and international studies, lies in its focus on proverbs as short, highly condensed texts that have rarely been analyzed within the framework of carnivalesque theory, despite their considerable capacity to represent cultural resistance, social inversion, and critique of official discourse.</p> <p>Findings indicate that proverbs function not only as part of linguistic cultural heritage but also as tools for reflecting the real lives of people, expressing critical discourse, and fostering social resistance. This research highlights the importance of reinterpreting proverbs through the lens of contemporary literary theory and shows that carnivalesque elements can be key to uncovering the hidden layers of social critiq ue embedded in oral culture.</p> <p>ادبیات غنایی فارسی همواره بازتابی از شرایط اجتماعی، فرهنگی و سیاسی جامعه ایران بوده و نویسندگان و شاعران بزرگ آن با استفاده از زبان شعر و نثر به بیان دردها، آرمان‌ها و نقدهای خود پرداخته‌اند. در این میان، ادبیات عامه و به‌ویژه ضرب‌المثل‌ها به‌عنوان بخشی از فرهنگ شفاهی مردم، نقش مهمی در انتقال مفاهیم اجتماعی و سیاسی ایفا کرده‌اند. ضرب‌المثل‌ها با زبانی ساده و فشرده، مفاهیمی چون عدالت، نابرابری، فساد، قدرت، امید و انتقاد از وضعیت موجود را بازتاب می‌دهند و به دلیل ماهیت مردمی‌شان، به‌عنوان یکی از مؤثرترین ابزارهای بیان جمعی شناخته می‌شوند. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از نظریه کارناوال میخائیل باختین، به تحلیل ویژگی‌های کارناوالیستی ضرب‌المثل‌های جلد اول کتاب «امثال و حکم» علی‌اکبر دهخدا می‌پردازد. ویژگی‌هایی چون ریشخند، تمسخر، گروتسک، وارونگی هنجارها، خنده، شوخی و نقد قدرت در این ضرب‌المثل‌ها شناسایی و بررسی می‌شوند تا جایگاه انتقادی و گفتگومحور آنها در ادبیات عامه مشخص گردد. نوآوری این پژوهش در مقایسه با پیشینه داخلی و خارجی، تمرکز بر ضرب‌المثل‌ها به‌عنوان متون کوتاه و ایجازگونه‌ای است که کمتر در حوزه مطالعات کارناوالی مورد توجه قرار گرفته‌اند، در حالی که این متون ظرفیت بالایی برای بازنمایی مقاومت فرهنگی، وارونگی اجتماعی و انتقاد از گفتمان رسمی دارند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ضرب‌المثل‌ها نه‌تنها به‌عنوان میراث فرهنگی زبانی، بلکه به‌عنوان ابزارهایی برای بازتاب زندگی واقعی مردم، گفتمان انتقادی و مقاومت اجتماعی عمل می‌کنند. این پژوهش بر اهمیت بازخوانی ضرب‌المثل‌ها از منظر نظریه‌های ادبی معاصر تأکید دارد و نشان می‌دهد که عناصر کارناوالیستی می‌توانند کلید فهم لایه‌های پنهان نقد اجتماعی در فرهنگ شفاهی باشند.</p> https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/123/114