Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 2 پاییز 1403 1403 09 01 Examining Metaphorical Allusion and Its Role in the Aesthetic Enrichment of Language in the Divan of Kamal Khujandi بررسی کنایه و نقش آن در زیبا سازی کلام در دیوان کمال خجندی 175 189 10.61838/jtpll.118 FA فاطمه رابونیک کارشناسی ارشد ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران حسین اسکندری ورزلی استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران Journal Article 1403 06 28 Art, including literature, constitutes an indirect and artistic mode of expression, and poets and writers employ various devices to achieve this objective—one such device being kināyah (metaphorical allusion). Kināyah, while inherently indirect and artistic, is also one of the most prominent techniques for aesthetic enhancement in language, and it is born and nurtured within the cultural and customary context of the society in which it emerges. One of the distinctive features of Kamal Khujandi’s ghazals is that, within the mirror of his verse, occasional reflections of folk literature and beliefs—such as proverbs, allusions, idiomatic expressions, and collective cultural assumptions—are manifest. He has effectively utilized such elements to articulate his poetic thoughts. This characteristic contributes to the vividness and chromatic diversity of his poetry. One of the primary literary tools employed by Kamal Khujandi is kināyah. The present study investigates metaphorical allusions and their role in the aestheticization of language within the Divan of Kamal Khujandi. Conducted as a theoretical study using a library-based research method, the investigation explores kināyāt (plural of kināyah) in Kamal Khujandi’s Divan with the aim of demonstrating the significance of allusions and their role in beautifying language in the context of the Iraqi style of Persian poetry. The study applies both analytical and descriptive methodologies. It was observed that a significant number of the kināyāt employed by the poet involve the use of human body parts in their structure. Furthermore, in employing kināyāt in his poetry, the poet has paid close attention to rhetorical figures, with ihām (pun), tanāsob (semantic harmony), takrār (repetition), and jinās (paronomasia) being the most salient. Additionally, in some of his metaphorical allusions, the poet has utilized elements traditionally associated with tashbīh (simile). Therefore, it can be concluded that Kamal Khujandi was deeply aware of the role of metaphorical allusion in the creation of aesthetic beauty and made effective use of this literary device to express his thoughts, emotions, and poetic sentiments. His deliberate integration of metaphorical phrases with similes and other literary techniques reflects his mastery and artistic sophistication. هنر از جمله ادبیات بیان غیر‌مستقیم و هنری است و شاعران و نویسندگان از امکانات مختلفی برای دستیابی به این هدف استفاده می‌‌‌‌کنند از جمله این ابزارها کنایه است. کنایه در عین حال که غیرمستقیم و هنری است و از برجسته ترین ترفند‌های زیبا ‌آفرینی در کلام است، بر بستر فرهنگ و آداب و رسوم جامعه‌ای که در آن بوجود آمده متولد و رشد می‌کند. یكی از ویژگی‌های غزل‌های كمال این است كه در آیینۀ غزلهای او گاه‌گاهی جلوه‌هایی از ادبیات و باور‌داشت‌های مردم چون ضرب‌المثل‌ها، كنایه‌ها، مصطلحات و باور داشت‌های مردم نیز تجلی می‌یابند و از چنین مسایلی در بیان اندیشه‌های شاعرانهء‌خود سود برده‌است. و این امر می‌تواند سبب رنگینی بیشتر شعرهای او گردد. یکی از ابزار‌های مورد استفاده کمال خجندی کنایه است که در تحقیق حاضر به بررسی کنایات و نقش آن در زیبا‌سازی کلام در دیوان کمال خجندی پرداخته شده است. در این پژوهش که به‌صورت مطالعه نظری است و به شیوه پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است، کنایات در دیوان کمال خجندی به هدف نشان دادن اهمیت کنایات و نقش آن در زیباسازی کلام در سبک عراقی و به شیوۀ تحلیلی و توصیفی بررسی شده‌است. مشاهده شد حجم وسیعی از کنایاتی که شاعر در دیوان خود به کار برده‌است در ساختمان آن اجزای بدن انسان به کار رفته‌است. همچنین در به کار بردن کنایات در اشعار خود به صناعات ادبی توجه داشته‌است و ایهام، تناسب، تکرار و جناس بیشتر از همه جلوه‌گری می‌کند. و شاعر در بعضی از کنایاتش در نقش عناصر تشبیه استفاده کرده است. بنابراین باید گفت کمال خجندی به نقش کنایه در زیبایی‌آفرینی پی برده است و به شیوه مطلوب از عنصر زیبایی‌آفرینی کلام(کنایه) برای بیان اندیشه‌ها، عواطف و احساسات شاعرانه‌اش استفاده کرده‌است و ترکیب جملات کنایی با تشبیه و سایر صناعات ادبی به‌صورت آگاهانه بوده که نشانه تبهر شاعر است.

https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/118/79