Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 بهار 1404 2025 06 03 Presenting a Narratological Model of Masnavi Ma’navi Based on the Temporal Element in Gérard Genette’s Narrative Theory ارائه الگوی روایت شناسانه مثنوی معنوی براساس عنصر زمان در روایت ژرار ژنت 94 119 10.61838/jtpll.113 FA میثم سلیمانی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد دزفول ، دانشگاه آزاد اسلامی ، دزفول، ایران. فرزانه یوسف قنبری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد دزفول ، دانشگاه آزاد اسلامی ، دزفول، ایران. حمید رضا اردستانی رستمی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران. مسعود خردمند پور گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد دزفول ، دانشگاه آزاد اسلامی ، دزفول، ایران Journal Article 2025 06 03 The function of the temporal element within the domain of narrative literature has consistently manifested itself from diverse perspectives and dimensions. In fact, telling or writing a narrative without the involvement of time appears to be impossible. According to Genette’s theory, when events are not narrated at the time of their occurrence or in their proper sequence, the chronological order of events within the story becomes disrupted in the narrative. Events that describe future occurrences and those that recount past incidents are referred to as prolepsis and analepsis, respectively. The present study aims to analyze the short and long narratives within Masnavi Ma’navi using Genette’s theory, which is considered one of the most contemporary theories concerning the elements of focalization and temporality in narrative structure. This study was conducted using a descriptive–analytical method. The findings indicate how Rumi, in Masnavi Ma’navi, skillfully and beautifully harnesses the literary-narrative capacities of the temporal element and focalization in crafting his stories, contributing to the timelessness of his work in the minds of readers. The narrative in Masnavi does not flow linearly; rather, it contains numerous disruptions that arise from various narrative factors. To recover from these disruptions and resume the narrative, Rumi employs unique techniques that reintegrate the listener into the flow and atmosphere of the interrupted story. These narrative return formulas in Masnavi are not only used when the narrator deviates from the main narrative due to interpretive digressions and intends to return, but also when elaborating on the setting or characters within the main story itself. کارکرد عنصر زمان در گستره ادبیات داستانی، همواره از مناظر و ابعاد گوناگونی نمایانده شده است. در واقع برای گفتن یا نوشتن روایت داستان، بدون قید زمان غیر ممکن می‌نماید. براساس نظریه ژنت وقتی رویدادها هنگام وقوع و بر سر جای خود روایت نمی‌شوند، توالی رویدادهای داستان، در روایت به هم می‌ریزد. وقایعی که رویدادهای آینده را بازگو می‌کند و وقایعی که رخدادهای گذشته را بازگو می‌کند (پس نگاه) نامیده می‌شوند. هدف از تحقیق حاضر تحلیل روایت‌های کوتاه و بلند مثنوی با نظریه ژنت که یکی از جدید‌ترین نظریات درباره عناصر زاویه دید و زمان در روایت است، می‌باشد. تحقیق حاضر به روش توصیفی – تحلیلی مورد مطالعه قرار گرفته است. حاکی از آن است که: مولوی در مثنوی معنوی چگونه در پردازش داستان‌ها به زیبایی و مهارت هر چه تمام‌تر از ظرفیت‌های ادبی- روایی عنصر زمان و زاویه دید برخوردار است که باعث جاودانگی اثر وی در اذهان شده است. روایت در مثنوی به صورت خطی جریان نمی‌یابد، زیرا دارای شکست‌های فراوانی است که به دلیل عوامل متعددی در روایت به وجود می‌آید. مولوی برای بازگشت از این گسست‌ها به ادامه روایت، از شیوه‌های منحصر به فرد استفاده می‌کند تا روایت شنو را دوباره در جریان و فضای روایت قطع شده قرار دهد. فرمول‌های بازگشت در مثنوی تنها مواقعی که راوی به سبب گسست‌های تفسیری از خطر سیر روایت اصلی بیرون می‌آید و سپس قصد دارد بازگردد، استفاده نمی‌شود بلکه در توضیحات راوی درباره فضا یا شخصیت‌های خود داستان اصلی نیز بکار می‌رود.

https://www.jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/113/84