تبیین خاستگاههای فکری و فرهنگی زنستیزی و زنستایی در مثنوی معنوی و بوستان سعدی با رویکرد هرمنوتیک
کلمات کلیدی:
زنستیزی, زنستایی, هرمنوتیک, مثنوی معنوی, بوستان سعدی, جایگاه زنچکیده
زن یکی از مهمترین عناصر انسانی در ادبیات کلاسیک فارسی است که بازتاب آن در آثار بزرگان ادب، بهویژه مثنوی معنوی مولانا و بوستان سعدی، همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. این پژوهش با هدف واکاوی هرمنوتیکی خاستگاههای زنستیزی و زنستایی در دو اثر یادشده انجام شده و میکوشد عوامل فکری، فرهنگی و اجتماعی مؤثر بر بازنمایی زن را تبیین کند. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی است و با بهرهگیری از رویکرد هرمنوتیک و تحلیل محتوای متون گردآوری و بررسی شدهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که نگرش مولانا و سعدی به زن، نگرشی یکسویه و مطلق نیست؛ بلکه در بستر شرایط تاریخی و فرهنگی قرن هفتم هجری، تصویری دوگانه از زن ارائه شده است. در بخش زنستایانه، زن در مقام مادر، همسر شایسته، مظهر وفاداری، رحمت، عشق، تربیت و آرامش خانواده ستوده میشود و گاه در اندیشه عرفانی مولانا به نمادی از حقیقت، عشق الهی و کمال معنوی تبدیل میگردد. در مقابل، برخی ابیات و حکایتها متأثر از گفتمان مردسالار جامعه عصر شاعر، زن را با ویژگیهایی چون مکر، ضعف، نقصان عقل یا منشأ فتنه پیوند میدهند. تحلیل هرمنوتیکی این دو اثر نشان میدهد که بسیاری از این داوریها برخاسته از افق فرهنگی و پیشفرضهای اجتماعی زمانه است و نه لزوماً بیانگر دیدگاه نهایی و مطلق شاعران درباره زنان. ازاینرو، زنستیزی و زنستایی در مثنوی و بوستان را باید حاصل تعامل میان جهانبینی عرفانی و اخلاقی مؤلفان با شرایط فرهنگی و اجتماعی عصر آنان دانست.
دانلودها
مراجع
1. Emami N. Woman in the Masnavi. Research in Didactic and Lyrical Persian Language and Literature. 2009(1):27-34.
2. Kadivar J. Woman from Saadi's Perspective in the Bustan and Golestan. Research Journal of Lyrical Literature. 2007(9):73-96.
3. Modarresi F, Razi M. Woman in Rumi's Thought and Life. Mystical and Mythological Literature Quarterly. 2010;6(21):123-40.
4. Alimi M. The Manifestation of Woman in the First Three Books of the Masnavi-ye Ma'navi. Women and Society Quarterly. 2010;1(1):145-70.
5. Jamali Mehr M, Khorasani M. An Examination of the Beauty and Perfection of Women in the Works of Saadi Shirazi with Emphasis on the Bustan. Proceedings of the National Conference on Lyrical Literature. 2016:33-49.
6. Kadivar J. Woman in the Masnavi. Literary Studies. 2007(1):63-82.
7. Hajizadeh Z. A Study of the Image of Woman in the First Book of the Masnavi and Its Comparison with Woman in Saadi's Golestan. 1st ed. Tehran: Raz-e Nahan; 2018.
8. Pournamdarian T, Nasr Esfahani Z. A Critical Study of the Character and Status of Women in Lyrical, Didactic, and Mystical Narratives. Tehran: Tarbiat Modares University, Ministry of Science, Research and Technology; 2001.
9. Esmaeili Ahandani R. Woman in the Mirror of Nahj al-Balagha and the Masnavi. Hafez. 2007(41):46-53.
10. Hosseini M. The Roots of Misogyny in Classical Persian Literature. 6th ed. Tehran: Cheshmeh; 2023.
11. Saadi Shirazi Ma-D. Bustan of Saadi. 9th ed. Tehran: Kharazmi; 2008.
12. Rumi Ja-DMB. Masnavi-ye Ma'navi. 8th ed. Tehran: Sokhan; 2008.
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Elham Yaghooty (Author); Batul Fakhr Eslam; Javad Mehraban Ghezelhesar (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
