تحليل کارکرد‌های بینامتنی تلمیحات شاهنامه‌ای در اشعار مجیرالدین بیلقانی

سیده فاطمه  توکلی; تراب جنگی قهرمان; احمد  خیالی خطیبی

نویسندگان

سیده فاطمه توکلی دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-3562-8928
تراب جنگی قهرمان گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. https://orcid.org/0009-0005-0281-8863
احمد خیالی خطیبی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0003-3783-4132

کلمات کلیدی:

تلمیح, بینامتنی, شاهنامه, مجیرالدین بیلقانی, گفتمان قدرت

چکیده

تلمیح از مهم ترین ابزارهای بلاغی در شعر فارسی است که در قرن ششم هجری به اوج کارکرد هنری خود می رسد. یکی از متون بنیادین در شکل گیری تلمیحات اسطوره ای، شاهنامه فردوسی است که سرمایه ای نمادین برای شاعران پس از خود فراهم آورد. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی- تحلیلی و بر اساس چارچوب نظری بینامتنی و تحلیل گفتمان قدرت، به بررسی کارکرد تلمیحات شاهنامه ای در دیوان مجیرالدین بیلقانی می پردازد. یافته‌ها نشان می ‌دهد که مجیر اسطوره‌های شاهنامه‌ای را نه صرفا به عنوان عناصر تزئینی، بلکه در فرآیند بازتولید بینامتنی، از بستر حماسه ملی به گفتمان قدرت درباری منتقل کرده است. بدین سان، قهرمانان اساطیری در شعر وی کارکردی مدحی، اغراقی، تمثیلی و گاه ایدئولوژیک می یابند و در خدمت تثبیت اقتدار سیاسی ممدوح قرار می گیرند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Zakaei Beyzaei N. Criticism of Poetry. Tehran, Iran: Ma Publications Series; 1985.

2. Homaei JD. Techniques of Rhetoric and Literary Devices. Qom, Iran: Setareh Printing House; 2000.

3. Mazandarani MHiMS. Anwar al-Balagha. Tehran, Iran: Qibla Cultural Publishing Center; 1997.

4. Ghorbanzadeh M, Farzi HR, Dehghan A. An Examination and Aesthetic Analysis of Deviation from Norms and Breach of Religious Decorum in the Allusions of Khaqani's Divan. Dehkhoda Quarterly Journal of Interpretation and Analysis of Persian Language and Literature Texts. 2022;14(54):249-70.

5. Zarvani G. Contexts and Signs of Simin Behbahani's Familiarity with Ferdowsi's Shahnameh and the Nature of Its Influence. Journal of Epic Literature. 2023;19(1):231-69.

6. Kristeva J. Word, Dialogue, and Novel. Tehran, Iran: Markaz Publishing; 1999.

7. Foucault M. The Order of Discourse. Tehran, Iran: Agah Publications; 2001.

8. Barzegar E, Tavousi M, Mahouzi M. Hafez's Epic Creation and His Influence from Ferdowsi's Shahnameh. Journal of Epic Literature. 2015;11(20):25-56.

9. Mujir al-Din B. Collected Poems. Tabriz, Iran: University of Tabriz; 1979.

10. Ferdowsi A. Shahnameh. Tehran, Iran: Ghatreh Publications; 1995.

11. Shamisa S. Dictionary of Allusions. 6th ed. Tehran, Iran: Ferdows Publications; 1999.

12. Dehkhoda AA. Proverbs and Maxims. 7th ed. Tehran, Iran: Sepehr Publications; 1991.

13. Yahaghi MJ. Dictionary of Myths and Legendary Narratives in Persian Literature. Tehran, Iran: Farhang-e Moaser Publications; 1998.