بازتاب باورهای عامیانۀ مردم ایران در شاهنامه (مطالعۀ موردی: آب و آتش)

حسینعلی قبادی; شکوفه   همتی طلب

نویسندگان

حسینعلی قبادی استاد زبان وادبیات فارسی ،دانشکده ی علوم انسانی ،دانشگاه تربیت مدرس تهران ،ایران. https://orcid.org/0000-0002-7250-7631
شکوفه همتی طلب دانشجوی کارشناسی ارشد زبان وادبیات فارسی ،دانشکده ی علوم انسانی ،دانشگاه تربیت مدرس تهران نویسنده https://orcid.org/0009-0009-2841-505X

کلمات کلیدی:

شاهنامۀ فردوسی, باورهای عامیانه, آب, آتش, تقدّس, اسطوره

چکیده

در این مقاله به تحلیل بازتاب باورهای عامیانۀ مردم ایران در شاهنامه، در ارتباط با عناصر چهارگانه پرداخته شده است. روش تحقیق، تحلیلی-توصیفی است وابزار تحقیق،کتابخانه واسناد علمی سایتهای پژوهشی است . نتایج پژوهش نشان می‌دهد فردوسی در شاهنامه همواره به باورهای زردشتیان و ایرانیان باستان توجه ویژه داشته و برخی موضوعات مهم در رابطه با جهان‌بینی اعتقادی خود را با نظر به باروهای کهن بیان کرده است. از موارد اشتراک باورهای عامیانه و شاهنامه در رابطه با عناصر اربعه، می‌‌توان به تأثیر عنصر آتش بر رفتار و کردار شخصیت‌ها اشاره کرد که گاه به عنوان فرونشانندۀ خشم است و گاه به مفهوم شجاعت و دلاوری. عنصر آب نیز چه در باورهای عامیانه و چه در شاهنامۀ فردوسی نقش مهمی دارد و از این عنصر در مفاهیمی همچون حیات‌بخشی، آبرو و اعتبار، منشأ آفرینش و مضامینی از این قبیل به کار رفته است. در مجموع، نقاط اشتراک فراوانی مابین باورهای عامیانه مرتبط با شاهنامه و باورهای عامیانه رایج در میان مردم وجود دارد و شاهنامۀ فردوسی به عنوان مهمترین اثر حماسی ما، برخی باورهای مردم ایران در مورد عناصر اربعه را پوشش داده و از این نظر خود شاهنامه نیز گاه به عنوان مهمترین منبع باورهای عامیانۀ مردم مطرح بوده و نقش مهمی در آگاه‌سازی مردم داشته است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Afshar Qazvin Z. The mythological origins of the four elements in the Shahnameh and their comparison with Ismaili ideas. Tehran: Bertrandishan; 2021.

2. Porsharam S. A study of the element of water in Gaston Bachelard's method of literary criticism: With an approach to the poetry of Kesai Marvazi. Jiroft Comparative Literature. 2009(10):101-16.

3. Ardestani Rostami H, Zerek S. Imagery with the four elements in Ferdowsi's Shahnameh. Journal of Persian Poetry and Prose Stylology (Bahar-e Adab). 2021;14(4):53-72.

4. Ghaemi F, Yahaghi M, Pourkhalghi Chatroudi M. Symbolic analysis of the elements of earth and wind in Ferdowsi's mythology and Shahnameh based on myth criticism. Gilan Literary Studies. 2009;3(10).

5. Salmani Sarkh Qala N. Reflection of fire in literature and popular culture: Shahid Bahonar University of Kerman, Faculty of Literature and Humanities; 2018.

6. Ferdowsi A. Shahnameh. Tehran: Hermes; 2008.

7. Najafi A. Persian Folk Culture. Tehran: Nilufar; 2019.

8. Nasr H. The Views of Islamic Thinkers on Nature. Tehran: Eshar Farda; 1980.

9. Aghabeygipour P, Kazemi D. Fire and Aryans: Its reflection in Ferdowsi's Shahnameh. Journal of Comparative Literature Studies. 2019;14(55).

10. Tawfighi H. Getting to Know the Great Religions. Tehran: Today's Voice; 2006.

11. Abbasi S, Safari M, Asgari L. Mythological functions of water in ancient Iran. Journal of Environmental Education and Sustainable Development. 2016;6(2).

12. Daggi F. Bundahishn. Tehran: Toos Publications; 1990.