خوانش بومگرا در عصر معاصر با تکیه بر آثار 4 شاعر (سهراب سپهری، سیمین بهبهانی، فریدون مشیری و هوشنگ ابتهاج): نقش طبیعت در آفرینش مفاهیم، تصاویر و باورهای ادبی
کلمات کلیدی:
بومگرایی, نقد بومگرا, ادبیات اقلیمی, تصویرپردازی, زبان و اقلیم, مفاهیم ادبی, طبیعتچکیده
زبان و ادبیات در تعامل مستمر با محیط پیرامون شکل میگیرند و عوامل بومشناختی، اقلیمی و فرهنگی نقش تعیینکنندهای در ساختار زبانی، نوع تصویرپردازی و شکلگیری بنمایههای ادبی دارند. نظریههای زبانشناختی از ساپیر تا پژوهشگران معاصر، بر تأثیر مستقیم ساختار زبان بر شیوه اندیشیدن تأکید کردهاند و در مقابل، بسیاری از مطالعات جدید نشان میدهند که خودِ زبان نیز در پیوندی عمیق با عوامل جغرافیایی، آبوهوایی و زیستمحیطی تحول مییابد. بدین معنا، اقلیم نهتنها بر آواها، واژگان و اصطلاحات بومی اثر میگذارد، بلکه منشأ شکلگیری استعارهها، کنایات، مثلها و دیگر عناصر تخیل ادبی است. این مقاله با رویکرد نقد بومگرا به بررسی این پرسش میپردازد که طبیعت چگونه در آفرینش مفاهیم و تصاویر ادبی نقشآفرینی میکند و چه رابطهای میان ویژگیهای بومشناختی هر منطقه با ساختار تخیل، باورهای فرهنگی و جهانبینی نویسندگان و شاعران برقرار است. تحلیل نمونههای ادبی نشان میدهد که اقلیم میتواند به خلق موتیفهای ماندگار، از جمله نمودهای تکرارشوندهای همچون خشکسالی، باران، کوه، باد یا پوشش گیاهی، بینجامد و این عناصر نهتنها کارکرد زیباشناختی، بلکه نقش معناشناختی و ایدئولوژیک در متن دارند. از این رهگذر، نقد بومگرا راهی برای فهم عمیقتر لایههای معنایی متون ادبی فراهم میآورد و نشان میدهد که چگونه طبیعت به مثابه سرچشمهای فعال، در شکلگیری جهان ادبی اثرگذار است.
دانلودها
مراجع
1. Campbell J. Goddesses: Mysteries of the Feminine Divine. Mokhber A, editor. Tehran: Nashr-e Markaz; 2021.
2. Ghorbani Disfani J, Abbasi R. The Contrast Between City and Village in Contemporary Arabic and Persian Poetry, Especially in the Works of Badr Shakir al-Sayyab and Qeysar Aminpour. Persian Literature Journal of Islamic Azad University of Mashhad. 2007(15-16).
3. Tavousi S. Sorrow of the Earth: Ecology in Contemporary Poetry. Tehran: Aftabkaran; 2021.
4. Modudi MN. An Interdisciplinary Movement Between the Two Fields of Environment and Literature. Ketab-e Mah-e Olum va Fonun. 2011(9):57-66.
5. Plato. Complete Works of Plato. 3rd ed. Lotfi MH, editor. Tehran: Kharazmi Publications; 1978.
6. Nouri J. Comprehensive Dictionary of Environment. Tehran: Author Publications; 1993.
7. Safavi K. From Linguistics to Literature. Tehran: Sooreh Mehr Publications; 2011.
8. Fairclough N. Discourse and social change: Polity Press; 1992. 75-110 p.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Mahdi Khosravi (Author); Akram Haratian
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
