بررسی ضربالمثل در زبان فارسی از دیدگاه کنشهای گفتاری سرل
کلمات کلیدی:
ضربالمثل فارسی, کنش گفتاری, نظریه سرل, تحلیل محتوا, زبانشناسی کاربردیچکیده
ضربالمثلها به عنوان بخش جداییناپذیری از میراث فرهنگی و زبانی هر جامعه، نقش بسزایی در انتقال دانش، ارزشها و هنجارها ایفا میکنند. با وجود اهمیت این ساختارهای زبانی، پژوهشهای محدودی به تحلیل جامع کارکردهای گفتاری آنها، بهویژه بر اساس چارچوب نظری کنشهای گفتاری جان سرل، در زبان فارسی پرداختهاند. هدف این پژوهش، تحلیل و طبقهبندی کنشهای گفتاری (اظهاری، ترغیبی، تعهدی، عاطفی و اعلامی) در مجموعهای از ضربالمثلهای فارسی و شناسایی فراوانی و توزیع آنها بود تا درک عمیقتری از ماهیت ارتباطی و کارکردهای غالب ضربالمثلها در این زبان حاصل شود. این مطالعه از نوع کیفی- کمی بوده و با رویکرد تحلیل محتوا انجام شده است. جامعه آماری پژوهش را ضربالمثلهای فارسی تشکیل میدهند و یک نمونه هدفمند شامل ۳۰۰ ضربالمثل از منابع معتبر (از جمله امثال و حکم دهخدا و فرهنگ دوازده هزار ضربالمثل فارسی شکورزاده) انتخاب و مورد بررسی قرار گرفت. دادهها پس از فیشبرداری، بر اساس تعاریف پنجگانه کنشهای گفتاری سرل، به دقت طبقهبندی و کدگذاری شدند. سپس، فراوانی مطلق و درصدی هر دسته محاسبه گردید. علاوه بر تحلیل کمی، تحلیل کیفی نمونههای منتخب نیز برای تبیین عمیقتر هر کنش انجام شد. نتایج پژوهش نشان داد که در میان ۳۰۰ ضربالمثل فارسی بررسی شده، کنشهای اظهاری (۲۰۰ مورد، 67/66%) بیشترین فراوانی را به خود اختصاص دادند که عمدتاً به بیان حقایق و توصیف واقعیتها میپردازند. پس از آن، کنشهای ترغیبی (۶۶ مورد، 22%) قرار گرفتند که نقش کلیدی در نصیحت، هشدار و جهتدهی به رفتار مخاطب دارند. کنشهای عاطفی (۲۹ مورد، 67/9) نیز به ابراز حالتهای روانی و احساسات گوینده اختصاص داشتند. در مقابل، کنشهای تعهدی (۵ مورد، ۱.۶۷%) فراوانی بسیار پایینی داشتند که بیشتر به اصول اخلاقی مربوط به عهد و پیمان اشاره میکنند تا ایجاد تعهد مستقیم. هیچگونه کنش اعلامی (۰ مورد، ۰%) در میان ضربالمثلهای فارسی شناسایی نشد، که این امر به دلیل ماهیت عمومی و فقدان قدرت نهادی ضربالمثلها است. این مطالعه نشان میدهد که ضربالمثلهای فارسی عمدتاً در خدمت کارکردهای توصیفی (اظهاری) و هدایتگر (ترغیبی) هستند و در مقایسه، کمتر برای ابراز مستقیم احساسات یا ایجاد تعهدات فردی به کار میروند و فاقد قابلیتهای تغییردهنده واقعیت (اعلامی) هستند.
دانلودها
مراجع
1. Hall J. Shadows Within: An Introduction to Jung's Theory. Mashhad: Astan Quds Razavi Publications; 1993.
2. Jung CG. Man and His Symbols. Tehran: Jami Publications; 2013.
3. Torkamani Barandouzi V. Investigating and Comparing the Shadow Archetype with the Story of the Pious Man from Nizami's Haft Paykar. Baharestan-e Sokhan Quarterly. 2018;15(41):47-60.
4. Farahmandfar M, Shakeri A. The Shadow Archetype in Mahmoud Dowlatabadi's Novel Yousef's Day and Night. Journal of Cultural Psychology. 2023;7(1):516-32.
5. Saeedi A, Azar E, Zolfaghari H. Investigating the Mythological Motifs of the Shadow Archetype Based on Jung's Theory in 50 Folk Tales. Baharestan-e Sokhan Quarterly. 2022;19(56):25-46.
6. Schultz T. The Path of Individuation: Hero and Shadow. Tehran: Asatir Publishing; 2006.
7. Julien R. Masks and Personality: A Study on the Persona. Tehran: Ghatreh Publishing; 1999.
8. Hosseini SA. Da (Mother). Tehran: Soureh Mehr Publications; 2010.
9. Von Franz ML. The Process of Individuation. Man and His Symbols. 9th ed. Tehran: Jami; 2013. p. 237-348.
10. Jung CG. Psychology of the Unconscious. Tehran: Elmi va Farhangi Publications; 2011.
11. Moreno A. Ritual and Myth. Tehran: Ghatreh Publishing; 2001.
12. Vogler C. The Writer's Journey. Tehran: Hermes Publications; 2011.
13. Salazar N. War is the Most Loving Girl in the World. Tehran: Moon Publishing; 2020.
14. Byrnes ML. Anima and Animus: Internal Conflicts. Tehran: Naghd-e Zaman Publications; 2019.
15. Rezaei Nardini L. An Archetypal Analysis of the Novels "Heart of Steel" by Moniro Ravanipour and "The Lady's Last Game" by Belgheis Soleimani 2014.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Leila Rezaei Nardini (Author); Mandana Alimi; Masoud Mahdian (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
