تحلیل گفتمان «سرزمین شیرین فلفلی من» براساس نظریه لاکلاوموف
کلمات کلیدی:
تحلیل گفتمان, لاکلائو و موف, سرزمین شیرین فلفلی من, عدالت, قانون, قدرت, مدرنیته, سنت, هژمونی گفتمانی, مفصلبندی, دال مرکزی, دال شناورچکیده
این پژوهش با هدف تحلیل گفتمان فیلم «سرزمین شیرین فلفلی من» بر اساس نظریه گفتمانی لاکلائو و موف انجام شده است و میکوشد نشان دهد چگونه معنا، قدرت و هویت در بستر روایت سینمایی این اثر برساخته و تثبیت میشوند. فیلم در فضای پس از جنگ اقلیم کردستان عراق میگذرد؛ فضایی که در آن نظم سیاسی و اجتماعی دچار گسست شده و گفتمانهای رقیب برای تعریف عدالت، قانون و قدرت در حال منازعهاند. بر اساس چارچوب نظری لاکلائو و موف، گفتمان بهمثابه مجموعهای از مفصلبندیهای موقت میان دالها در نظر گرفته میشود که همواره در معرض چالش و بیثباتی قرار دارند. در این فیلم، تلاش برای برقراری عدالت و قانون بهعنوان دال مرکزی گفتمان مسلط مطرح میشود و سایر مفاهیم همچون آزادی، قدرت، آموزش، شجاعت، مسئولیت و مدرنیته در پیرامون آن مفصلبندی میگردند. شخصیت باران، کلانتر روستا، نماینده گفتمان قانونمدار و عدالتخواه است که میکوشد عناصر شناور و چندمعنایی را به لحظههایی با معنای نسبتاً تثبیتشده تبدیل کند. در مقابل، رئیس قبیله و نیروهای سنتی نماد گفتمان رقیباند که بر پایه زور، سلطه قبیلهای و حفظ نظم سنتی عمل میکنند و تلاش دارند معانی بدیل را در قلمرو گفتمانگونگی نگه دارند. در این چارچوب، مفاهیمی چون «قانون»، «عدالت»، «قدرت» و «آزادی» بهعنوان دالهای تهی و شناور عمل میکنند که هر گفتمان میکوشد آنها را با معانی مطلوب خود پر کند. فیلم با برجستهسازی کنشها و گفتارهای باران و گوند، معلم زن، گفتمان مدرن، آموزشمحور و قانونگرا را در مرکز روایت قرار میدهد و در مقابل، گفتمان سنتی و قبیلهای را به حاشیه میراند. غیریتسازی میان «قانون و زور»، «مدرنیته و سنت» و «عدالت و فساد» نقش اساسی در انسجام گفتمان مسلط فیلم دارد و از طریق آن زنجیرهای از همارزی میان عدالت، قانون، آموزش، آزادی و شجاعت شکل میگیرد. در سوی دیگر، زنجیرهای متقابل از مفاهیمی چون فساد، سلطه، خشونت و سنتهای محدودکننده ساخته میشود که گفتمان رقیب را تعریف میکند. ساختارشکنی در فیلم از طریق به چالش کشیدن روابط قدرت تثبیتشده، هنجارهای جنسیتی و نظم سنتی معنا مییابد و نشان میدهد که تثبیت گفتمان عدالتمحور تنها از رهگذر مواجهه و تضاد با نیروهای مسلط امکانپذیر است. در نهایت، فیلم با بهرهگیری از راهبرد اقناع، نهتنها شخصیتهای درون روایت بلکه مخاطب را نیز به پذیرش گفتمان قانون، عدالت و تغییر اجتماعی دعوت میکند. نتایج این تحلیل نشان میدهد که «سرزمین شیرین فلفلی من» نمونهای روشن از بازنمایی منازعه گفتمانی در سینماست که بهخوبی سازوکارهای مفصلبندی، هژمونی، غیریتسازی و ناپایداری معنا را مطابق با نظریه لاکلائو و موف به تصویر میکشد.
دانلودها
مراجع
1. Moghaddami MT. Laclau and Mouffe’s Discourse Analysis Theory and Its Critique. Social and Cultural Knowledge Journal. 2011;2(2):91-124.
2. Salar Kasraei M, Pouzesh Shirazi A. Laclau and Mouffe’s Discourse Theory: An Effective Tool for Understanding and Explaining Political Phenomena. Politics Quarterly. 2009;39(3):339-60.
3. Soltani AA. Power, Discourse, and Language. 4 ed. Tehran: Nashr-e Ney; 2014.
4. Tajik MR. Selected Essays on Discourse and Discourse Analysis. Tehran: Farhang-e Gofteman; 2000.
5. Jorgensen M, Phillips L. Discourse Analysis: Theory and Method. Jalili H, editor. Tehran: Nashr-e Ney; 2010.
6. Khaleghi A. Power, Language, and Everyday Life in Contemporary Philosophical-Political Discourse. Tehran: Gam-e No Publishing; 2003.
7. McDonnell D. An Introduction to Discourse Theories. Nozari HA, editor. Tehran: Farhang-e Gofteman Press; 2001.
8. Bashiriyeh H. Discourse Analysis: A Gateway to Uncovering the Unspoken. 4 ed. Tehran: Imam Sadeq University Press; 2006.
9. Tajik MR. Discourse, Counter-Discourse, and Politics. Tehran: Institute for Humanities Research and Development; 2004.
10. Manouchehri A. Approaches and Methods in Political Science. 3 ed. Tehran: SAMT Publishing; 2011.
11. Soltani AA. Discourse Analysis as Theory and Method. Journal of Political Science. 2004(28):153-80.
12. Laclau E, Mouffe C. Hegemony and Socialist Strategy. London: Verso; 1985.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Nabard Fouad Ghareeb AL-Bajalan (Author); Akram Korani; Masoud Dehghan (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
